Od porodilišta do biblioteke
Najstarija zgrada u Lazarevcu, od kada je napravljena, zahvaljujući donaciji porodice Paunović i kraljice Marije Karađorđević, menjala je više puta namenu dok nije postala omiljeno mesto oko 10.000 ljubitelja pisane reči
Rođen sam u biblioteci, reče nam jedan Lazarevčanin. Kako je to moguće, pitali smo Jasminu Ivanković, direktorku Biblioteke „Dimitrije Tucović”, najstarije ustanove kulture u Lazarevcu.
– Biblioteka je 2011. godine smeštena u zgradu stare bolnice, jednu od najlepših i najstarijih u gradu. Zdanje u kojem se nalazimo izgrađeno je 1931. godine za potrebe Zdravstvene zadruge. Zemljište za zgradu, 10 ari placa, gradu je poklonila porodica Paunović, tačnije Toma i Ilinka Paunović, o čemu svedoči spomen-ploča na ulazu u zgradu. Kraljica Marija Karađorđević položila je 50 dinara u srebru što je bio i inicijalni kapital. U tom zdanju Lazarevčani su se lečili, ali je tu bilo i porodilište – objašnjava naša sagovornica.
Dom zdravlja preseljen je u novu zgradu, a u zdanju stare bolnice ostala je stomatološka služba, da bi se devedesete uselila muzička škola. Nakon toga zgrada je ustupljena opštini Lazarevac, koja u njoj osniva biblioteku.
Inicijativa zanatlija
Višespratnica, ispred koje je lepo uređen trg sa Spomenikom srpskim ratnicima 1912–1918. godine, na Paunovića brdu, danas je stecište ljubitelja knjige.
Još 1910. godine, na inicijativu grupe uglednih zanatlija: Spasoja Cvetkovića, opančara, Božidara Terzića, tkača, Živka Vojića, opančara, Dragutina Mitića, terzije, i abadžija Blagoja Smiljanića i Svetislava Matića, osnovana je gradska knjižnica s čitaonicom. Donacijom građana prikupljen je fond od 400 knjiga. Tu su organizovana predavanja, a radnici su bili pretplaćeni na „Radničke novine”, glasilo Socijaldemokratske partije na čelu sa Dimitrijem Tucovićem. Knjižnica je radila kratko vreme, do početka Prvog svetskog rata kada su svi njeni članovi otišli u rat kao vojni obveznici.
Današnja biblioteka baštini tradiciju dugu 75 godina.
– Biblioteka je osnovana odlukom Narodnog odbora 1949. godine i bila je smeštena u objektu Radničkog univerziteta. Lazarevac je tada bio nerazvijena opština sa svega nekoliko hiljada stanovnika, pa je Vlada NR Srbije donela odluku da se udruže rudnici s jamskom eksploatacijom „Kolubara”, „Junkovac” i „Prkosava” u jedno rudarsko preduzeće, nazvano „Kolubarski rudnici lignita”.
Istovremeno, započinju pripreme za otvaranje prvog površinskog kopa Polja „A”. Po zadatku partije pristižu kadrovi iz čitave Jugoslavije neophodni za otvaranje novih kopova. To je istovremeno bio i podstrek da se razvija bibliotečka mreža. Prva biblioteka formirana u Velikim Crljenima 1947. godine u zgradi Doma kulture, da bi kasnije postala ogranak Biblioteke „Dimitrije Tucović”. Obe ustanove formirane su donacijom građana – objašnjava Ivankovićeva.
Narodna čitaonica
Prvobitni naziv biblioteke bio je Narodna čitaonica. Uz saglasnost Tucovićeve porodice, tačnije Radojke Popović Čizmić, kćerke rođene sestre Dimitrija Tucovića, biblioteka menja ime i od 1988. nosi naziv po ovom narodnom tribunu.
– Tucović je nastradao u toku Prvog svetskog rata, nedaleko od Lazarevca, na Vračem brdu u jeku Kolubarske bitke i njemu u čast biblioteka, kao javna ustanova, s ponosom nosi ovo ime što potvrđuje i brojka od oko 10.000 članova. Trenutno raspolaže fondom od 150.000 knjiga raspoređenih u centralnoj zgradi i četiri ogranka – Stepojevac, Veliki Crljeni, Rudovci i Junkovac – kaže Jasmina Ivanković.
Biblioteka je ovenčana najznačajnijim priznanjima i nagradama: „Milorad Panić Surep” i „Vidovdanskom”. U tom periodu rađa se i ideja o postojanju manifestacije koja bi okupljala pisce i stvaraoce za decu. Grupa entuzijasta, uključujući i tadašnju direktorku Radmilu Bulatović, pokreće Festival humora za decu, koji je danas manifestacija međunarodnog karaktera i traje punih 35 godina.
Danas je biblioteka moderna ustanova u starom zdanju. Godišnje se ovde održi više od 200 tribina, radionica, izložbi, koncerata, stručnih skupova.
Pored fonda u slobodnom pristupu od 2015. godine biblioteka formira i digitalnu biblioteku. Značajna je i izdavačka delatnost koja okuplja zavičajne autore, nagrađene pisce Festivala humora za decu i kolege bibliotekare.
Interesantno je da je ustanova dobitnik povelje SPOS – Saveza pčelarskih organizacija Srbije za doprinos razvoju pčelarstva.
Direktorka podseća i na brojne humanitarne akcije, jedna od njih je prikupljanje knjiga koje se šalju seoskim bibliotekama, takođe se rashodovane knjige prodaju, a sredstva idu u humanitarne svrhe.
