Kišni vrtovi protiv poplavljenih raskrsnica
Zelene površine s posebnom izabranim biljkama treba da poput sunđera upiju višak kiše s gradskih ulica i tako smanje opterećenje kanalizacione mreže, a ujedno čuvaju i filtriraju vodu
Među kišnim baštama podignutim proletos u 10 gradova Srbije nedavno su izabrane najlepše. Laskavu titulu, u okviru akcije „Niko kao ja”, na osnovu 22.000 glasova preko interneta, ponela je kišna bašta u bečejskom naselju „Sever Đurkić”, s osvojena 11.332 glasa. Drugoplasirani je Kragujevac sa 7.541 glasom.
To je prilika da se podsetimo šta su uopšte kišne bašte, koje su proletos, kada su prve zelene površine tog naziva osvanule u Srbiji, izazvale veliku pažnju medija i javnosti.
Kišni vrtovi su inovativno rešenje kojim s gradskih ulica treba da se pokupi višak kiše i tako smanji opterećenje kanalizacione mreže, a sve uz pomoć planski zasađenih biljaka.
Amela Greksa je pejzažna arhitektica koja je doktorirala na temu kišnih bašti.
– Kišni vrt predstavlja veoma specifičan vid zelene površine, plitko udubljenje različitih oblika i dimenzija, projektovano da usvaja i filtrira kišnicu koja otiče s asfaltiranih površina i krovova. Osim toga, ova bašta ima i dodatni ekološki, socijalni i ekonomski značaj za gradove. Ovi vrtovi služe da se reši problem oticanja urbanih atmosferskih voda i da se ublaži rizik od poplava u gradovima, smanji zagađenje površinskih i podzemnih voda i uopšte zaštiti životna sredina – objasnila je naša sagovornica.
Ona podseća da kišni vrtovi počinju da se koriste i početkom devedesetih, mada se za slična rešenja zna već dugo i korišćena su recimo za prečišćavanje i zadržavanje vode u prirodnim, šumskim zajednicama. Posle pilot-projekata iz Amerike, kišni vrtovi su počeli da niču širom sveta, pa i u Srbiji. Amela je instalirala nekoliko pilot-projekata kišnih bašti prvo u okolini Novog Sada.
Objašnjava i da su to efikasna, a jeftinija rešenja. Najkraće objašnjenje je da se zemljište i vegetacija koriste kao prirodni sunđer.
– Voda koja otiče nakon padavina infiltrira se u kišni vrt, umesto u kanalizacioni sistem. Rezultati laboratorijskih i terenskih istraživanja sprovedenih na izgrađenim, urbanim kišnim vrtovima ukazuju da ovo rešenje može da umanji oticaj i do 100 odsto, kao i da ukloni veliki procenat različitih zagađujućih materija iz atmosferske vode – objašnjava naša sagovornica.
Upravo je ovo preko potrebno gradovima, koji su „okovani” betonom, poput Novog Beograda, s obzirom na to da svaki veći pljusak dovodi do kolapsa, a ulice pretvorene u jezera uobičajena su slika i drugih delova prestonice.
Da li tu može da se primeni kišni vrt i koja je brzina upijanja kišnice u odnosu na kolektore predviđene sada za prikupljanje vode?
– Ubrzana izgradnja gradova, poput Novog Beograda, dovela je do porasta nepropusnih površina: krovovi objekata, saobraćajnice, parkinzi... Posledica toga su da kiše i pljuskovi, koji se usled klimatskih promena sve češće javljaju, prouzrokuju plavljenja pojedinih delova grada, najčešće saobraćajnica. Pored velike količine problem je i kvalitet takvih voda, s obzirom na to da dolazi do spiranja zagađenja prilikom oticanja atmosferske vode koja se vremenom taložila na tim površinama. Prihvatanjem atmosferskih voda i njenom infiltracijom u zemljište putem sistema kao što su kišni vrtovi smanjuje se oticaj, samim tim i opterećenja kanalizacione mreže – obrazlaže Amela Greksa.
Ono najvažnije, smanjuje se mogućnost poplava usled izlivanja kanalizacije i zagađenja. Jedan kišni vrt dovoljan je na manjoj lokaciji, dok na većim površinama, kao što su saobraćajnice, njihov broj mora biti mnogo veći.
I biljke i odvodne cevi
Zabarena mesta su potencijalne lokacije gde se kišni vrtovi mogu podići, kako bi rešili problem loše drenaže. Za vrtove, osim visokopropusnih materijala kao što su pesak ili šljunak, biraju se biljne vrste koje mogu da prežive povremeno plavljenje, ali i sušu, oscilacije različitih zagađujućih materija.
Ukoliko zemljište teško može da upije vodu, postavljaju se odvodne cevi kojima se voda parcijalno prenosi u zemljište, a parcijalno u postojeći sistem kanalizacije.
Štite i od komaraca
Nakon padavina, atmosferska voda se uliva u kišni vrt i privremeno zadržava na njegovoj površini. Ova zona je jedna od ključnih komponenti vrta jer pruža privremeno skladištenje za atmosferske vode, taloženje čestica i prvu fazu tretiranja zagađujućih materija unutar vrtova, sve dok se voda ne infiltrira u zemljište. U urbanim uslovima ovaj proces ne bi trebalo da traje duže od 24 do 48 časova. Pravilno postavljena kišna bašta trebalo bi da štiti od komaraca.
