Beograđani nisu prepoznali oslobodioce 1918.
Kada je prethodnica srpske vojske 1. novembra 1918. godine ušla u Beograd, žitelji prestonice nisu prepoznali oslobodioce. Vojsku koju su oni ispratili u rat 1914. godine nosila je zelene uniforme i šajkače, a oslobodioci su imali uniforme i šlemove kaki boje.
Naime, srpska vojska je na Solunskom frontu dobila letnje uniforme koje su nosile francuske kolonijalne trupe u Africi i na Bliskom istoku. Uz tu uniformu išao je i šlem koji je na prednjoj strani imao amblem sa srpskim orlom i na njegovim grudima štit sa srpskim ocilima.
To je bio francuski šlem tipa „adrijan“. To je bio prvi, da tako kažemo, moderan šlem koji se pojavio u Prvom svetskom ratu. On je nastao kao odgovor na velike gubitke tokom prvih meseci rata, posebno nakon što su linije stabilizovane i iskopani rovovi. Tada je primećeno da trupe imaju velike gubitke u predelu glave, koja je bila posebno izložena iz gornje hemisfere. To je nametnula masovna upotreba artiljerije. Prilikom eksplozija granata, zemlja i ostali predmeti dizani su u vazduh i padali u rovove. Vojnici koji nisu imali zaštitu u vidu šlema dobijali su teške povrede. Često fatalne.
Rešenje je smislio francuski general Adrijan po kojem je šlem zvanične oznake M15, dobio ime. To je bilo relativno jednostavno rešenje. Na polukružnu kalotu u kojoj se nalazila koža za udobije prijanjanje glave, dodati su štitovi napred i pozadi. To su manji viziri koji su štitili lice i vrat. Na vrhu kalote nalazi se kresta koja je trebala da šlem i glavu zaštiti od direktnog udara većih predmeta. Sam šlem, nije ni bio zamišljen da odbije direktan puščani pogodak.
Nakon Prvog svetskog rata, Kraljevija Srba, Hrvata i Slovenaca je kupila veliki broj šlemova od francuske vojske. Posle demobilizacije, šlemova je bilo na pretek i bili su jeftini. Država koja je okupila Južne Slovene pod istim krovom dobila je povoljne kredite za oružje i prateću vojnu opremu. „Adrijan“ je ostao u upotrebi do nestanka Jugoslavije u aprilu 1941. godine.
Nikola Savičević, kolekcionar
Instagram antrikvar_savetnik
