Legat Koke Jankovića u jedinstvenom zdanju

Legat Nikole Koke Jankovića u Kragujevcu, po ocenama stručnjaka, smatra se jedinstvenim arhitektonskim, ali i značajnim novijim gradskim zdanjem. Otvoren uoči perioda korona virusa i posebnih mera kretanja, kao deo Narodnog muzeja u Kragujevcu, tek u poslednje vreme dolazi do izražaja po velikom broju posetilaca, zahvaljujući i tome što je smešten pored kragujevačkog sajma „Šumadija”.

Legat do pola potpuno ozidan, građen od vodotpornih građevinskih materijala, zdanje je čija je druga polovina zastakljena i otvorena, po zamisli arhitekte Zorana Gagića. Kamen temeljac postavljen je 2012. godine kada je Koka Janković, jedan od najznačajnijih srpskih vajara druge polovine dvadesetog veka (rođen 1926.), zaveštao rodnom gradu zbirku  umetničkih dela nastalih tokom sedam decenija kontinuiranog umetničkog stvaralaštva.

Izgradnja je, međutim potrajala. Kako za „Moju kuću” kaže kao projektant arhitekta Zoran Gagić, „političke i građevinske prilike doprinele su tome da traje kao gradnja Skadra na Bojani”, ali su posle zastoja, uz pomoć gradskih i republičkih sredstava i zalaganja, radovi završeni krajem 2019. Na žalost, vajar koji je preminuo nešto ranije, nije dočekao sam dan otvaranja. Ipak, priča Gagić, često je ovde dolazio dok se zdanje gradilo, pošto je nakon jednog neuspelog konkursa, na kom je odbio sve arhitektonske predloge, prihvatio Gagićev projekat. Poznati arhitekta, takođe Kragujevčanin, dugo je radio u gradskom projektnom birou, ali i kao samostalni projektant u Parizu.

„Imao sam zadatak da osmislim jedinstveno zdanje u Srbiji, bar meni jedino koje je u novijoj istoriji poznato po tome što je građeno isključivo za legat. Želeći da ga uskladim sa savremenim trendovima, a osvrnem se na istoriju umetnosti kojoj je doprinos dao poznati slikar, koristio sam savremene materijale, ali gradeći ga tako da podseća na antički hram. Stoga, upotrebili smo moderni neobrađeni kamen otporan na padavine, staklo, kao i mermerne ploče na stepeništu i u izložbenom staklenom delu”, priča arhitekta.

„Staklena” galerija previđena je za izložbe drugih autora koje se sada često smenjuju i vidljive su i sa ulice, dok je glavna galerija u unutrašnjem prostoru mesto stalne postavke dela Nikole Jankovića, nazvane „Živeti umetnost”, što je bila njegova životna deviza. Ona je podeljena na četiri celine, a to su: Skice za spomenike, među kojima se ističe bista Nikole Tesle, Skice ratnika, skulpture ciklusa Majke, kao i Portreti među kojima po boji kojom je označio, kao važnu za autora zapažamo skulpturu-glavu slikarke Olje Ivanjicki. U galeriji su izloženi i predmeti iz skulptorovog ateljea, kao što su  njegov sto, portret, štafelaj koji podseća da je bvoleo i da slika, kao i biblioteka. Ukupno, izloženo je 1744 umetničkih dela i originalnih predmeta.

U samom zdanju, kaže sagovornik, ima i kancelarija predviđenih za SANU, čiji je zaveštalac zbirke legata, ujedno i profesor Beogradskog univerziteta, bio redovni član. U planu je i gradnja bašte i sadnja specijalnog drveta, otkriva nam Gagić.

Zaposleni u Legatu rekli su nam da su ponosni na sajt koji je predvideo i deo za slepe i slabovide, kao i gluve i nagluve, učinivši informacije o zbirci, a za neke od njih i slike o delima, dostupnima za osobe sa ovakvim teškoćama među ljubiteljima umetnosti. Recimo, slabovidi na sajtu uz pomoć velikih slika koje se rotiraju i usmeravaju na sve strane, mogu da vide i dela Koke Jankovića, a za slepe je na izložbi planiran „vodič pomoću specijalnog štapa” koji ih dovodi do skulptura koje mogu da opipaju i dožive vajarevu umetnost.

Snežana Milisavljević iz TO Kragujevac, uputila nas je na ovu priču, na legat kao jedno od najznačajnijih savremenih zdanja grada čije su osavremenjivanje i obnova, od trgova do hramova, trenutno u velikom zamahu.