Akvadukt koji i danas oduševljava stručnjake

U Humaimi su pronađene kuće iz nabatejskog perioda, veliko rimsko utvrđenje, akvadukt, rimsko kupatilo, pet vizantijskih crkava, islamska palata, 50 cisterni, dva rezervoara...

Nekada je među trgovačkim stanicama u južnom delu Jordana bila drevna Havara koja se za vreme grčko-rimske ere zvala Auara, a današnji naziv joj je Humaima. Ovaj lokalitet još uvek je gomila kamenja iako se na njemu godinama vrše iskopavanja.

Humaima je bila naselje u kome su živeli Nabatejci, a danas o njenoj važnosti govore i ostaci rimske, vizantijske i islamske arhitekture. Iskopavanjima na lokalitetu pronađene su kuće iz nabatejskog perioda, veliko rimsko utvrđenje, rimsko kupatilo, pet vizantijskih crkava, islamska palata koja se naziva kasr u kojoj je bila i mala džamija, 50 izgrađenih kamenih cisterni, dva rezervoara, a neki veruju da je za vreme Nabatejaca tu bio i bazen za javno kupanje. Posebno je interesantan akvadukt koji je dovodio vodu sa izvora koji su bili udaljeni 27 kilometara. Urađeno je veliko istraživanje vodovodnog sistema grada, otkriveni su značajni ostaci cevovoda i vodovoda, cisterni i bazena, a stručnjaci se i danas dive kako su Nabatejci uspeli da sa udaljenih planina dovedu vodu u pustinju.

Humaimu je osnovao nabatejski kralj Areta Treći koji je živeo u period od 87. do 52. godine pre nove ere. Naselje se nalazilo na 45 kilometara južno od Petre i 55 kilometara severno od zaliva Akaba i bilo je važno putno čvorište za karavane. U prvom veku ove ere Humaimu je kupila porodica Abasida koja je došla iz Sirije. Iz tog period pronađene su tri zgrade među kojim su se posebno isticale džamija i prelep objekat sa baštom, kasr. Kasr u Humaimu je bio pravougaona građevina dimenzija 60 puta 50 metara. Čak šest redova ovog objekta pronađeni su netaknuti. Sastavni njegov deo bila je džamija dimenzija pet metara i 75 centimetara puta pet metara i 60 centimetara. Unutra je poprečnim lukom bila podeljena na dva jednaka dela dok konkavna niša, mihrab, izlazi iz zida kible. Na jugozapadu ovog kompleksa otkrivena je još jedna mala džamija kasnijeg datuma.

Iz rimskog period proučavano je utvrđenje i to rezidencija komandanta u kojoj su pronađeni prelepi mozaici. Najveća prostorija rezidencije, koja je najverovatnije bila balska sala, bila je povezana sa malim kupatilom koje je imalo podno grejanje. Ispod građevina iz rimskog perioda pronađeni su ostaci objekata iz perioda Nabatejaca. U južnom delu naselja pronađena je crkva koja je imala tri apside i zanimljivo stepenište.

Mnogi objekti su porušeni u razornim zemljotresima 363. i 551. godine kada ovo područje počinje da gubi na svom značaju. Naselje je potpuno napušteno u drugoj polovini osmog veka.