Slavski kolač mesim sama

Pored izuzetne stručnosti u oblasti dijabetesa i metaboličkih bolesti, Vesna Srećković Dimitrijević endokrinolog, profesorka Medicinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu i dugogodišnji lekar Univerzitetskog kliničkog centra Srbije, poznata je i po dubokoj duhovnosti, aktivnom učešću u životu crkve i ličnom odnosu prema svetiteljima koje slavi. Za nju slava nije samo običaj – ona je duhovni rodoslov, molitveni most između predaka i potomaka i lični zavet svetitelju. Ovim rečima otvara razgovor o proslavama svojih više od deset slava tokom godine. Svaka od njih je njena lična priča, duhovni događaj zahvalnosti i ljubavi prema svetiteljima koji su je pratili kroz život.

Više od tradicije

Kako je došlo do toga da slavite više slava tokom godine?

Zaista, pored devojačke slave Svetog Vasilija Velikog i porodične slave Svetog Nikole Miriklijskog, imam i više zavetnih slava tokom godine, pa bih ih pobrojala. Odluke o slavljenju određenih svetitelja nastajale su spontano tokom života, obično u vezi sa nekim životnim iskušenjima i događajima, gde su se određeni svetitelji pojavljivali kao iscelitelji i pomoćnici.

Slavski kolač prinosim 27. januara, žito i vino Svetom Savi tradicionalno u Hramu Svetog Save, čiji sam ktitor od mladosti, kada sam svoju prvu platu posle tri godine volontiranja na Klinici za endokrinologiju, dijabetes i bolesti metabolizma Univerzitetskog kliničkog centra Srbije darovala Hramu, koji je tada bio u izgradnji.

Svetu Kseniju Petrogradsku, veliku pomoćnicu za osnivanje porodice, dobijanje potomstva i posla, proslavljamo 6. februara u Hramu Svete Trojice, Ruskoj crkvi u Beogradu.

Moja prva zavetna slava je Sveti Vasilije Ostroški, slava mu i milost, koju slavim već 37 godina. Toga dana slavski kolač, žito i vino nosim najčešće u parohijsku crkvu Svetog Arhangela Gavrila ili u Hram Svetog Kozme i Damjana, UKCS uz pripremu tradicionalnog porodičnog slavskog ručka.

U junu mesecu slede slave – 9. juna slava Svetog Jovana Rusa koju proslavljamo u crkvi Kazanske Bogorodice, gde je i paraklis posvećen svetitelju u selu Provo kod Šapca.

Na Vojnomedicinskoj akademiji već petnaest godina prinosim slavski kolač i žito Svetom Luki Krimskom, Simferopoljskom, jednom od najproslavljenijih svetitelja 20. veka koji je bio profesor Medicinskog fakulteta, subspecijalista neurohirurgije, oftalmologije i abdominalne hirurgije, kao i profesor Teološkog fakulteta u 20. veku u Rusiji, kasnije arhiepiskop kog 11. juna proslavlja VMA u paraklisu koji je posvećen svetitelju.

Letnju Kazansku Bogorodicu proslavljamo 21. jula zajedno sa Svetim Prokopijem, a jesenju Kazansku Bogorodicu 4. novembra u crkvi Kazanske Bogorodice u selu Provo.

Svetog Pantelejmona slavimo 9. avgusta najčešće u planinskom mestu Brod, pored Crne Trave gde je i hram posvećen svetitelju.

Svetog Nektarija Eginskog obeležavamo 22. novembra u selu Provo, gde postoji u crkvi Kazanske Bogorodice paraklis posvećen Svetom Nektariju, proslavljenom čudotvorcu i iscelitelju 20. veka.

U parohijskoj crkvi Svetog Arhangel Gavrila za porodičnu slavu Svetog Nikolu nosimo slavski kolač, žito i vino i slavu proslavljamo tradicionalnom porodičnom slavskom trpezom.

Šta za vas predstavlja slava – duhovno, porodično, lično?

Slava je duhovni rođendan porodice, porodični praznik posvećen svetitelju zaštitniku porodice. Predstavlja duboko duhovno nasleđe, znak da je porodica u hrišćanskoj veri i da održava vezu sa crkvom. Slava simbolizuje zahvalnost Bogu i svetitelju koga porodica slavi, uz molitvu za zdravlje članova porodice, mir, sreću, napredak i blagostanje.

Kako izgleda proslava slave u vašem domu?

Slavu obeležavamo svečanim slavskim ručkom uz prisustvo članova porodice, rodbine, kumova i prijatelja. Gosti koji tradicionalno godinama dolaze na slavu smatraju se pozvanim.

Zavetne slave obično proslavljamo u crkvi gde tokom trpeze volim da lično poslužim sve prisutne slavskim kolačem i žitom. Često i za zavetne slave priredim slavsku trpezu za porodicu.

Slavski kolač kao simbol Hristovog tela sama mesim i to mi ide od ruke zbog već velikog iskustva, ali i velike ljubavi koju osećam prema svetitelju zaštitniku porodice, kada je krsna slava u pitanju, ili svetiteljima kojima su zavetne slave posvećene.

Žito kao simbol vaskrsenja i večnog života pravim kao koljivo, da ostanu cela zrna, a dodajem orašaste plodove samlevene ili sitno seckane orahe, bademe i lešnike i umesto šećera koristim med.

Na koji način se pre i posle korone značajno razlikuje obeležavanja ovog, za Srbe, karakterističnog verskog praznika?

To je zaista velika istina i mnoge porodice mi svedoče da su pre korone slavili slavu u mnogo većem obimu za preko pedesetoro gostiju. Danas se slavi intimnije, ali možda i dublje.

Poruka vernicima

Šta biste poručili vernicima – kako da dostojno obeleže slavu, posebno u pogledu trpeze?

Za krsnu slavu najvažnije je umesiti slavski kolač i napraviti slavsko žito, i to uz crno vino odneti jutrom u parohijsku crkvu da se sa sveštenikom uz molitvu preseče slavski kolač i osvešta slavsko žito. Ovaj čin može se obaviti i kod kuće dolaskom sveštenika ako za to postoje mogućnosti. U čast svetitelja, uz molitvu domaćin porodice prislužuje slavsku sveću i tako počinje slavski ručak. Trpeza može biti posna ili mrsna u zavisnosti koja se slava slavi. Trpeza najčešće sadrži hladna predjela i različite pite, a zatim sledi supa ili čorba, često tradicionalna sarma, pečenje uz brojne različite salate. Kao dezert služe se slavski kolači ili torta.

Kod nas je postala stvar prestiža da se pripremi što bogatija slavska trpeza, kako na to gledate?

Ja mislim da se za taj dan treba izneti na trpezu ono najlepše što se ima – ne radi pokazivanja, već kao dar svetitelju. Važno je da se svi članovi porodice do onih najmlađih uključe u pripremu slave i da time pokažu svoju ljubav prema svetitelju. Tako i naša deca odmalena uče i stiču veštine u pripremanju slave, što će im svakako biti od koristi kada oni jednog dana budu „glava porodice” i kada to iskustvo budu prenosili dalje na svoje potomstvo. To je ono što se pamti, što traje i što je najvažnije u očuvanju tradicije jednog naroda.

Omiljeno jelo koje pripremate za slavu?

Kada je u pitanju posna slava Sveti Nikola moje omiljeno jelo je pasulj prebranac, ali je uvek na trpezi pita od pečuraka, rižoto sa vrganjima i više vrsta pečene morske i rečne ribe koje posebno volim sama da pečem i poslužim. Tu je i tradicionalna turšija, kiseli kupus, šarena salata, koje blagovremeno svake godine pripremam. Za zavetnu slavu Svetom Vasiliju Ostroškom, slava mu i milost, ako se slavi na mrsni dan, omiljeno jelo su mi sarmice od zelja, jagnjeća čorba i jagnjeće pečenje uz brojne prolećne sezonske salate.