Gidra nije bio naš Mister Bin

Skoro deceniju, i to poslednju deceniju, stvaralaštva Dragomira Bojanića Gidre (1933–1993) obeležili su filmovi iz serijala o Žikinoj dinastiji i njegova uloga Her Žike. Glumeći tu ulogu, Gidra je poneo usud glumca iz komedija i mogla bi se povući paralela s onim što prati britanskog glumca Rouana Etkinsona, koji se proslavio glumeći Mister Bina. Ali bih diskreditovao Gidru kada bih ga nazvao našim Mister Binom. Bojanić je bio daleko veći umetnik, kompletan glumac, ljubitelj poezije, pisane reči...

Ovako našeg poznatog glumca opisuje Slavko Stepanović, istoričar i autor izložbe o Gidri „Pažnja, snima se!”

Film „U raskoraku” sniman na Rudniku

Postavka neobjavljenih fotografija, zapisa, ponekog predmeta, gde god se pojavi izaziva veliko interesovanje, jer glumca predstavlja u jednom novom svetlu, od ranih početaka do poslednjih dana. Početkom godine izložba je predstavljena u Domu kulture na Rudniku, a u maju se seli u Banjaluku povodom Noći muzeja.

Stepanović, inače, viši arhivista u Istorijskom arhivu Šumadije u Kragujevcu, objašnjava kako je zamišljeno da izložba obiđe što više onih mesta u kojima su snimljeni značajni filmovi iz glumčeve karijere.

Izložba je nastala povodom 70 godina od Gidrinog prvog pojavljivanja na filmskom platnu u filmu „Ešalon doktora M” u režiji Žike Mitrovića i 190 godina Knjaževsko-srpskog teatra u Kragujevcu, na čijoj sceni je Bojanić započeo svoju profesionalnu karijeru.

Dakle, premijeru je izložba imala u u Kragujevcu, do sada je bila na Sajmu knjiga u Beogradu, u Nišu, na Rudniku... Ni Banjaluka nije izabrana slučajno: tu je sniman jedan značajan film, vezan za zemljotres (1969), koji je pogodio ovaj grad, a to je „Dan duži od godine”. Kako objašnjava naš sagovornik, „film je režirao i scenario radio Branimir Tori Janković, takođe Kragujevčanin, koji je bio Gidrin drugar još iz detinjstva.”

U selu Majdan, na Rudniku sniman je film „U raskoraku”, koji se ne bavi ratom već socijalnim temama. Na neki način je među prvim ostvarenjima koji su najavili takozvani crni talas jugoslovenskog filma.

Odakle toliko interesovanje za ovog glumca, pitamo našeg sagovornika?

– Pripadam generaciji koja je odrastala uz velika ostvarenja jugoslovenskog filma, gde je zapaženo mesto pripada Bojaniću. Ali dodatni razlog zašto sam se zainteresovao za njegov rad je to što je on rođeni Kragujevčanin. U tom gradu je odrastao i napravio prve glumačke korake – odgovara.

Naš sagovornik kaže da, kada gledamo iz današnje perspektive, možda čudno izgleda što je rano napustio pozorište, ali rano je i počeo na „daskama koje život znače.”

– Glumom je počeo da se bavi u Kragujevcu u amaterskim trupama, koje su u ono vreme bile sastavni deo kulturne scene. Gidra je karijeru počeo jako mlad 1951, još kao radnik u „Crvenoj zvezdi”, fabrici za preradu konzervi, gde je radio godinu dana. S nepunih 18 godina postao je član kragujevačkog pozorišta. Na nagovor svojih kolega je 1953. konkurisao i položio prijemni ispit na Akademiji za pozorište i filmsku umetnost, kod Raše Plaovića i Joze Laurenčića. Stigao do završne godine, sve je ispite položio, samo nikad nije diplomirao – podseća Stepanović.

Kao student prve godine akademije počeo je da glumi u Beogradskom narodnom pozorištu, a pozorišni život je završio u Jugoslovenskom dramskom.

Naš sagovornik izdvaja i priču o njegovom teškom detinjstvu i odrastanju. Bojanić je rano ostao i bez oca i bez majke. Kao dete je često menjao mesto boravka zbog očeve službe. Otac mu je bio narednik predratne žandarmerije. Tokom Drugog svetskog rata 1942. umrla mu je majka. Imao je Gidra i starijeg brata. Gluma je mnogo toga promenila.

Put ka komedijama

Da li je Gidra neopravdano ostao u senci Bate Živojinovića i Ljubiše Samardžića?

– Možda na neki način, ako pravimo paralelu. To su glumci koji su isto godište i koji su se u isto vreme pojavljivali na filmu. Njihove uloge se u tim prvim filmovima prepliću. U filmu „Valter brani Sarajevo”, koji je proslavio Živojinovića, glavnog antiheroja glumi Bojanić. Čak i kasnije u komercijalnim ili novokomponovanim filmovima, kako su ih zvali osamdesetih godina, glume obojica – odgovara.

Podseća ipak da su šezdesete i sedamdesete godine prošlog veka bile su najplodnije godine Gidrine karijere. Kada je imao 40 i više godina ostvario neke najvažnijih uloga, za neke je dobio Zlatnu arenu u Puli, 1984. za film „Svadba”. To je bila najveća filmska jugoslovenska nagrada, kao naš Oskar. Dobio je i glavne nagrade publike na Niškom filmskom festivalu...

Stepanović veruje da je mogao da da i više, ali doživeo je trenutak svoje slave. Sedamdesetih godina režiserima koji su radili komedije bilo je bitno da se Bojanić pojavi, makar u epizodnoj ulozi, jer je to garantovalo gledanost. Više od 120 uloga Gidra ima u filmovima i televizijskim serijama i dramama.

Na 31. filmskom festivalu u Puli, 1984. godine pojavljuje se u šest prikazanih filmova.

Naš sagovornik ističe i veliki doprinos koji je nastanku ove izložbe dala Bojanićeva ćerka, Jelena, koja je autorima ustupila dosta ličnih fotografija, koje do sada nisu viđene.

Zahvaljujući njoj ispravljeni su i neke netačne ili polutačne tvrdnje: o poreklu, školovanju, radu u fabrici, pozorištu i privatnom životu. Recimo, u štampi može da se pročita da je radio u Italiji i da je kao najbolji glumac dobio nagradu za ulogu revolveraša na nekom filmskom festivalu, što nije tačno, mada je dobio drugu nagradu italijanskih filmadžijama.