Novi organski molekuli pronađeni na Marsu
NASA-in rover Curiosity otkrio organska jedinjenja pogodna za razvoj života
Nakon godina detaljnih analiza, rezultati su konačno objavljeni: stena koju je NASA-in rover Curiosity izbušio, analizirao i doneo sa Marsa 2020. godine, sadrži najraznovrsniju grupu organskih molekula ikada pronađenih na Crvenoj planeti. Od 21 molekula koji sadrže ugljenik i koji su identifikovani u uzorku, sedam je po prvi put otkriveno na Marsu, a nalazi su objavljeni u naučnom radu u časopisu Nature Communications.
Naučnici ne mogu da utvrde da li su ovi organski molekuli nastali biološkim ili geološkim procesima, jer su oba objašnjenja moguća, ali njihovo otkriće ponovo potvrđuje da je drevni Mars imao hemiju pogodnu za razvoj života, prenosi Dojče vele (DW).
Pored toga, ovi molekuli se pridružuju rastućoj listi jedinjenja koja su očuvana u stenama uprkos milijardama godina izloženosti Marsovom okruženju i zračenju koje inače razgrađuje takve strukture.
Marsova drevna hemija
Rover Curiosity je 25. oktobra 2020. godine snimio i fotografiju, nakon što je izbušio uzorak stene na mestu nazvanom „Mary Anning”. Nakon godina analize tog uzorka, otkrivena je najveća raznovrsnost organskih molekula ikada pronađena na Marsu.
Stena, nazvana „Mary Anning 3” u čast engleske paleontološkinje i sakupljačice fosila, prikupljena je u oblasti planine Šarp (Mount Sharp), gde su se nekada nalazila jezera i reke pre nekoliko milijardi godina. To drevno „jezersko okruženje” povremeno se punilo i isušivalo, ostavljajući za sobom slojeve bogate glinom.
Glina je posebno važna, jer može da očuva organske molekule, jedinjenja ugljenika koja su osnovni građevinski blokovi života i prisutna su širom Sunčevog sistema.
Prethodnici DNK
Među novootkrivenim molekulima nalazi se i azotno-heterociklično jedinjenje, odnosno prstenasta struktura ugljenika koja sadrži azot. Ovakve strukture se smatraju hemijskim prethodnicima RNK i DNK, molekula koji prenose genetske informacije u živim organizmima.
„Ovo otkriće je izuzetno važno, jer takve strukture mogu da budu hemijski prekursori složenijih azotnih jedinjenja”, rekla je glavna autorka studije, Ejmi Vilijams sa Univerziteta Florida, i dodala:
„Azotno-heterociklična jedinjenja nikada ranije nisu pronađena na Marsovoj površini, niti potvrđena u marsovskim meteoritima.”
Drugo važno otkriće je benzotiofen, molekul koji sadrži ugljenik i sumpor, a koji je pronađen i u meteoritima na Zemlji. Smatra se da su takvi meteoriti možda doprinosili širenju prebiotičke hemije u ranom Sunčevom sistemu.
Oba rezultata dobijena su pomoću mini-laboratorije Sample Analysis at Mars (SAM), koja se nalazi unutar rovera. „Ruka” rovera buši stene i pretvara ih u prah, koji se zatim ubacuje u SAM gde se zagreva, oslobađajući gasove koje instrumenti analiziraju kako bi odredili hemijski sastav.
Novo istraživanje dopunjuje prošlogodišnje otkriće najvećih organskih molekula ikada pronađenih na Marsu - dugolančanih ugljovodonika, uključujući dekan, undekan i dodekan.
„Ovo su Curiosity i naš tim u svom najboljem izdanju”, rekao je naučnik misije Ešvin Vasavada iz NASA-inog Jet Propulsion Laboratory. „Ovo otkriće ponovo povećava mogućnost da je Mars u dalekoj prošlosti mogao da bude dom za život.”
