Uzorci sa asteroida sadrže i DNK i RNK
Sva osnovna „slova” genetskog koda života upravo su otkrivena u uzorku asteroida. Japanski tim, predvođen Tošiki Koga iz Japan Agency for Marine-Earth Science and Technology (JAXA), objavio je u časopisu Nature Astronomy da je u uzorcima asteroida Rjugu (Ryugu) pronađeno svih pet nukleobaza A, G, C i T adenin, guanin, citozin i timin koje čine DNK), kao i U (uracil, koja je deo RNK).
Ovo otkriće pokazuje da se osnovni gradivni elementi DNK i RNK mogu formirati abiotički u svemiru, kroz hemiju na asteroidima bogatim ugljenikom. Pretpostavlja se da su upravo ovakvi molekuli stigli na ranu Zemlju putem udara asteroida, čime su „posejali” život na njoj. Na samom Rjugiju nema života, ali postoje osnovni sastojci potrebni da se stvori život.
Uzorke sa Rjugua na Zemlju je 2020. godine donela japanska svemirska misija Hayabusa2, koju je sprovela japanska agencija za istraživanje svemira. Već 2023. godine međunarodni tim je u tim uzorcima pronašao jednu nukleobazu - uracil. Sada su japanski naučnici potvrdili prisustvo svih pet.
To znači da su ovi sastojci života verovatno bili rasprostranjeni širom Sunčevog sistema u njegovim ranim fazama.
Zašto su nukleobaze važne?
Nukleobaze su organski molekuli koji sadrže azot i čine „slova” genetskog zapisa u DNK i RNK. Pet glavnih baza koje čine nukleinske kiseline su adenin i guanin (purini), kao i citozin, timin i uracil (pirimidini). Ovi molekuli, u kombinaciji sa šećerima i fosfatima, formiraju nukleotide, osnovne gradivne jedinice genetskog materijala. Bez ovih baza ne bi postojao genetski kod, koji omogućava organizmima da rastu, razmnožavaju se i evoluiraju, piše Space.com.
Proučavanjem purina i pirimidina u uzorcima Rjugua, naučnici mogu da rekonstruišu hemijsku istoriju primitivnih asteroida. To im pomaže da razumeju kako su gradivni elementi života mogli nastati i postojati širom Sunčevog sistema.
Misija Hayabusa2 donela je ukupno 5,4 grama netaknutog materijala sa asteroida. Istraživači su morali da rade u ultra-čistim laboratorijskim uslovima kako bi izbegli kontaminaciju. Organske molekule su izdvajali pomoću vode i hlorovodonične kiseline, a zatim ih dodatno prečišćavali kako bi ih detektovali.
U oba analizirana uzorka pronađeno je svih pet nukleobaza, u približno sličnim količinama.
Netaknuti uzorci iz svemira
Ovo otkriće uklapa se u ranija saznanja o svemirskim stenama. Na primer, Murchison meteorite i Orgueil meteorite su već ranije pokazali prisustvo različitih organskih molekula, uključujući nukleobaze. Ipak, meteoriti koji padnu na Zemlju mogu da budu kontaminirani tokom svog puta.
Zato su posebno važni netaknuti uzorci iz svemira. I uzorci koje je donela NASA sa asteroida Bennu 2025. godine su, takođe, sadržali svih pet nukleobaza.
Asteroidi poput Rjugua, Bennua i matičnog tela meteorita Orgueil predstavljaju ostatke ranog Sunčevog sistema, stare oko 4,5 milijardi godina. Oni čuvaju materijale koji su gotovo neizmenjeni od tog vremena.
Zanimljivo je da se hemijski sastav ovih asteroida razlikuje. Meteor Murchison je bogatiji purinima, dok Bennu i Orgueil sadrže više pirimidina. Smatra se da na ovaj odnos utiče amonijak, ključni molekul koji određuje koje nukleobaze će se formirati.
Upoređujući uzorke sa Rjugua sa ovim meteoritima, naučnici mogu da prate kosmičko poreklo molekula koji su verovatno doveli do nastanka života na Zemlji. Rezultati sugerišu da su ključne komponente genetskog materijala mogle da nastanu u svemiru, a zatim da budu dopremljene na Zemlju tokom njenih ranih godina.
Drugim rečima, priča o životu na našoj planeti verovatno je duboko povezana sa hemijom drevnih asteroida.
