Veliki Stevan Mokranjac
Danas, sutra i u četvrtak reprizira se mini serija o našem velikom Mokranjcu na RTS 2, u 10.20. Reč je o seriji „Po drum `odim, za drum pitam – naš Steva Mokranjac”, po scenariju urednice Ane Pavlović i Ružice Lukić, koja je i reditelj serije.
Devetog januara navršilo se 170 godina od rođenja kompozitora, muzičkog pedagoga i akademika Stevana Stojanovića Mokranjca (1856 – 1914). Mokranjac danas važi za klasika srpske muzike i njena je najistaknutija ličnost na prelasku iz 19. veka u 20. vek, zaslužan za uvođenje srpskog nacionalnog duha u umetničku muziku. Zajedno sa Stanislavom Biničkim i Cvetkom Manojlovićem, osnivač je prve stalne muzičke škole (1899) – Srpska muzička škola u Beogradu (danas muzička škola „Mokranjac”), čiji je direktor bio do svoje smrti. Mokranjčevom zaslugom je osnovan i prvi gudački kvartet u Srbiji.
Serija „Po drum `odim, za drum pitam – naš Steva Mokranjac” gledaoce hronološki vodi kroz važne momente ličnog i profesionalnog razvoja Stevana Mokranjca.
Od Ane Pavlović, urednice u Školskoj redakciji koja je diplomirala na Fakultetu muzičke umetnosti, odsek violina, a potom na istom fakultetu (Odsek za medijske predmete, na predmetu Osnovi novinarstva), stekla zvanje specijaliste novinarstva, čujemo da autorska ekipa (Milan Stanić, direktor fotografije, Vladimir Radovanović, montažer, i Aleksandar Zoričić, dizajner zvuka) ove četvorodelne serije o najznačajnijem srpskom kompozitoru pristupila emotivno i selektivno, možda i neobjektivno.
– Ovo priznanje, uz olakšavajuću okolnost želje da se kompozitorov život i rad što uspešnije približe današnjem naraštaju, opravdava formu i sadržaj epizoda – kaže naša sagovornica. – Naime, kao lajtmotiv je korišćena Mokranjčeva omiljena narodna pesma „Po drum `odim, za drum pitam”. Nismo ulazili ni u istraživanja zašto je nije iskoristio u svojim delima. Jednostano, lik dečaka Steve, koga u seriji tumači sada već stasao momak Nikola Prvulović, vodi nas kroz bitne momente ličnog i profesionalnog razvoja kompozitora. Paralelno, narator-glumac Vladislav Mihailović govori o vremenu u kome je živeo kompozitor, šta se dešavalo na prelasku iz 19. veka u 20. vek i kako je tih godina izgledala Srbija. Pesme iz „Rukoveti” (delo od petnaest spletova pesama zasnovanih na folkornim motivima iz različitih delova Srbije, Bosne, Makedonije, Bugarske, Primorskih napjeva, duhovitih skerco Kozar, kao i muzika za pravoslavna bogosluženja) nisu plasirane po redu ni (isključivo) u horskom izvođenju, niti celovito, već su prilagođene scenariju serije. Za nas je manje bio važan podatak iz koje je „Rukoveti” koja pesma, premda smo bili potpuno svesni značaja Mokranjčevog „spletanja” svake pesme. A nismo mogli da zaobiđemo bisere srpskog duhovnog pojanja za koje eminentni muzikolozi tvrde da je možda čak i značajnija kao ostavština – „Heruvimsku pesmu” i „Tebe pojem”. Svaki aranžman, a zastupljeni su u širokoj lepezi – od autentičnog, arhaičnog i sirovog arhivskog snimka, preko u narodu zadržane vokalne verzije, klasičnog „a capella” hora, do „Kolibrića” i „Big benda” – nosi svoju lepotu. Prve reakcije gledalaca i slušalaca, kada je prvi put emitovana 2014. godine, bile su da se nekih tema koji smo se dotakli satima nisu mogli „otresti”, što samo po sebi potvrđuje koliko je velik kompozitor Stevan Stojanović Mokranjac.
Kadrovi snimljeni u zgradi KUD „Lola”, u Resavskoj ulici u Beogradu, odslikavaju atmosferu i duh „Beogradskog pevačkoj društva” u kojem je horovođa bio Mokranjac.
Urednica Ana Pavlović još kaže da u njenom dugogodišnjem uredničkom opusu serija „Po drum `odim, za drum pitam – naš Steva Mokranjac” zauzima posebno mesto. Kao i da je ponosna na ciklus filmova posvećenih srpskim kompozitorima Davorinu Jenku, Stanislavu Biničkom, Stevanu Hristiću, Korneliju Stankoviću, Josipu Slavenskom, serijalu „Pola sata za džez i bluz”, filmu i seriji „Uporno dozivanje anđela – priča o Bori i Ribljoj čorbi” i dokumentarnoj emisiji „Kolibri, do 2023, i dalje”, koja je dobila pre dve godine nagradu evropskog TV festivala „Pri Cirkom”.
