Duh Katića i Miće Popovića
Poznati umetnik bio je oduševljen rasporedom prostorija u predratnoj kući trgovca i zanatlije Marjana A. Katića, kada je u 1989. odlučeno da se u njima otvori galerija njegovih dela
U nedavnoj šetnji glavnom, pešačkom ulicom Jovana Cvijića u Loznici, ambasadori i drugi gosti Etno mreže Srbije zastali su znatiželjno pred raskošnim starim zdanjem preko puta sedišta Turističke organizacije.
„Porodična kuća zanatlije i trgovca Marjana A. Katića podignuta je 1878. godine. U prizemlju su bile radnje sa izlozima na ulici, a prema unutrašnjem dvorištu zanatske radionice. Katići su stanovali na spratu, na kom je od 1989. smeštena Galerija sa stalnom postavkom slika Miće Popovića i Vere Božičković Popović, pri Centru za kulturu 'Vuk Karadžić”, objašnjava kustos ove postavke Marina Cvetanović, istoričar umetnosti.
Duh istorizma sa klasicističkim i dekorativnim elementima romantizma krasi fasadu koja je simetrično rešena kako u prizemlju, tako i na spratu, nastavlja ona. Glavni ulaz lučnog oblika koji vodi u dvorište i na sprat kuće, razdvaja levi i desni deo gde se nalaze po tri uža otvora odvojena pilastrima. Na spratu, takođe u sredini, dominantan je balkon sa gvozdenom ogradom, na koji vode dvoja vrata. Levo i desno od balkona su po tri prozora. Sve površine oko prozora su ukrašene reljefima sa geometrijskim i cvetnim motivima. Iznad se nalazi dekorativni krovni venac sa naglašenim ukrasom u sredini. Atraktivnost stila ove kuće privukla je mnoge arhitekte i ljubitelje umetnosti u centar našeg grada, ističe kustos.
„Kuća je preživela ratna vremena, nadživela savremenike, te je posle 111 godina, 28. oktobra 1989. godine postala dom vrednih umetničkih dela, kada je veliki deo sprata kuće Katića adaptiran u galerijski prostor. Tačnije, te godine akademik Mića Popović postaje počasni građanin svog rodnog grada i poklanja Loznici vredna dela. Poznati umetnik, koji je kao stvaralački disident obeležio jednu epohu naše slikarske i filmske umetnosti, inače, rođen je u Loznici 12. juna 1923. godine. Kada je imao četiri godine, porodica Popović se odselila za Beograd, ali je veza sa zavičajem ostala nepokidana. U godini kada postaje počasni građanin Loznice, kuća u kojoj je proveo rano detinjstvo nije više postojala. Nekadašnji dom Katića na čijem spratu su tada bile opštinske prostorije za sportska društva, tadašnjim nadležnmima je, po svom položaju i prostoru, izgledao kao pravo rešenje. Kada je Mića video raspored prostorija na spratu, takav da se iz jedne ulazi u drugu kao u nizu, bio je oduševljen. Mnogo mu se dopala intimna atmosfera koju je u tim sobama osetio, pa je u skladu sa njihovom veličinom i izgledom i odabrao dela koja će pokloniti rodnom gradu. Stalnu postavku čine Mićine slike, crteži i grafike, ali i nekoliko slika Vere Božičković Popović, njegove supruge, takođe velike slikarke”, nastavlja Marina Cvetanović za „Politiku”.
Nakon osam godina, 1997. godine, Kuća Katića je proglašena spomenikom kulture. Pored ostalih mera zaštite, utvrđeno da se zadrži tadašnja namena, da ostane galerija na spratu i prodajni prostor u prizemlju.
– Centar za kulturu i grad Loznica se staraju da kuća Katića bude uvek u solidnom stanju, s obzirom na to da zub vremena čini svoje. Galerijski prostor, fasada i krovni deo kuće su adaptirani 2010. godine, kada je stigla i savremenija galerijska oprema. U ovom trenutku, posle trideset i pet godina od otvaranja Stalne postavke, može se reći da Kuća Katića i Galerija Miće Popovića, kako je uglavnom posetioci nazivaju, žive neodvojiv život u koji su utkane niti istorije, umetnosti, kulture, gde se ukrštaju putevi mnogih umetnika, književnika i naučnika, život bogat tako da bi i sam Marjan Katić, čiji je ovo prvobitno bio dom, bio ponosan i srećan, zaključuje naša sagovornica.
Osnivači „Zadarske grupe”
Lozničanin rodom Miodrag Mića Popović bio je srpski i jugoslovenski slikar, likovni kritičar, pisac, filmski režiser i akademik SANU. Nakon Drugog svetskog rata upisao je 1946. Akademiju umetnosti u Beogradu, u klasi profesora Ivana Tabakovića, ali se već sledeće godine sa grupom studenata pobunio protiv tadašnjeg sistema nastave. Zajedno sa još šest mladih umetnika, među kojima je i buduća slikarka i njegova supruga Vera Božičković, odlaze u Dalmaciju gde formiraju„Zadarsku grupu”, koja nagoveštava modernizam u umetnosti. Tadašnja vlada ih po povratku karakteriše kao subverzivnu grupu, ali svi osim Miće su, ipak, vraćeni na fakultet. Nastavlja da se samostalno obrazuje. Šezdesetih godina snima i nekoliko filmova od koji su dva zabranjena, a 1983. izabran je za redovnog člana SANU. Jedan od njegovih najpoznatijih radova je „1. maj 1985.” kojim je obeležio uspomenu na brutalni napad na jednog kosovskog zemljoradnika.
