Samo duh Baščaršije ostao isti

U Sarajevo stižemo iz Beograda, posle pet sati vožnje magistralnim putem preko Zvornika, Han Pijeska, Sokolca, obroncima Romanije.

Radujem se susretu s gradom u kojem nisam bio 40 godina. Tada smo ga gradili na omladinskoj radnoj akciji, a dičili se njime u ondašnjoj državi, posebno Zimskim olimpijskim igrama 1984. godine.

Ilidža i Bembaša

U grad smo ušli kroz tunel s istočne strane. Odmah, na ulazu, dočekalo nas je izletište Bembaša s desne strane

Miljacke.

Branom (bentom) osnivači grada su usmerili reku na mlinove i zahvate vode. Tu su sada restorani gde turisti rado dolaze na osveženje.

Preko puta, visoko na brdu, uočavaju se zidine ostataka odbrambenog utvrđenja s kojeg se pruža veličanstven pogled na deo grada Ilidžu. To je čuveno izletište s termalnim izvorima i banjom, omiljeno mesto Sarajlija i nezaobilazna destinacija turista.

Od Bembaše put vodi kraj simbola grada – Vijećnice, izgrađene u vreme Austrougarske carevine. Od nje počinje sam centar starog dela grada Baščaršija.

Automobil smo ostavili uz sam ulaz u čaršiju, na lepo obeleženom parkingu, kraj reke niz koju se protežu šine, kojima tramvaj saobraća kroz grad. Otuda se brzo stiže u najstariji deo grada – Baščaršiju, istorijski kulturni centar i glavnu turističku atrakciju Sarajeva. Osnovao ju je u 15. veku Isa-beg Isaković, jedan od prvih Srba koji su primili islam i zapovednik grada. Na tom mestu nikla je i prva džamija, prvi most preko Miljacke i han saraj oko kojeg se formira glavna čaršija sa zanatskim radnjama, koje čine jezgro starog grada s bezistanom – nekom vrstom pokrivenog tržnog centra, džamijama, medresom, bibliotekom, Sebiljom, Sahat kulom...

Nekada je ovde postojalo oko 80 vrsta zanatlija. Još i danas postoje ulice s imenima: Kovačka, Saračka, Kazandžiluk...

Odmah na ulazu dočekao nas je žagor turista, gužva i dobro opremljeni dućani. Brzo se uklopismo u „raju”.

Naravno da smo probali čuvene sarajevske ćevape i popili „kahvu” u maloj kafedžinici.

Put nas je naneo i u jednu od brojnih prodavnica rahat-lokuma, baklava i čuvenih sarajevskih badema. Srdačni, pričljivi prodavac i vlasnik strpljivo nam je ponudio da probamo njegovu robu, a potom nam je dao i popust pošto smo prvi put u Sarajevu. Negde u dnu čaršije pažnju nam je privukla ušuškana prodavnica tucane domaće kafe, koja se pošto bude samlevena na mlinu odmah pakuje zadovoljnoj mušteriji.

Šaljivo cenkanje

Uz malo šaljivo cenkanje, tek da se trguje, dobismo popust na kupljenu količinu pa nastavismo dalje kroz suvenirnice, radnje s tkaninama, ćilimima, juvelirnicama i kojekakvim drugim đakonijama. Čaršijom se širi dobro raspoloženje i graja turista. Na ulici izmešani jezici: srpski, mađarski, nemački, engleski i arapski. Odela takođe evropska, a ima i dosta orijentalnih koje nose žene i devojke pokrivenih lica.

Na ulicama se prodaje na presi ceđeni sok od nara.

U spomen na sebiljdžije

Sarajevski Sebilj je mesto u centru Baščaršije. Posao sebiljdžije nekada je bio da na fontanama trgova zahvata vodu, kojom su se žedni napajali. Kopija ove česme sagrađena je kao dar Sarajlija na kraju Skadarske ulice u centru Beograda.

U čast Latina, a ne Gavrila Principa

Most na kojem je Gavrilo Princip ubio austrougarskog prestolonaslednika Franca Ferdinanda, posle osamostaljenja Bosne i Hercegovine 1992. godine, dobio je novo ime: Latinska ćuprija.

I nazivi svih ulica, mostova i drugih javnih objekata koja su nosila imena poznatih Srba u Sarajevu su preimenovana. Ovaj most nekada je spajao obližnju katoličku četvrt na levoj obali Miljacke sa starim gradom. Trgovce i zanatlije iz Dubrovnika, koji su se u 19. veku doselili u Sarajevo, lokalno stanovništvo nazivalo je Latinima.

Begova džamija

Gazi Husrev-begova džamija ili Begova džamija izgrađena je 1530. godine. Nalazi se na Baščaršiji, u Starom gradu. Džamiju je sagradio arhitekta Ajem Esir Ali. Kupola je visoka 26, a minaret 47 metara.

Vitraži u crkvi

Saborna crkva Roždestva Presvete Bogorodice u centru Sarajeva jedan je od najvećih srpskih pravoslavnih hramova na Balkanu. Hram s upisanim krstom i pet kupola u ratu 1992–1995. teško je oštećen, ali je obnovljen donacijom Republike Grčke 1996. godine. Mitropolija je spaljena i opljačkana. Ikone u ikonostasu dela su čuvenih slikara, među njima i Paje Jovanovića. Prozori su urađeni u tehnici vitraža.

Mostovi bez broja

Možda je najbolji način da se upozna Sarajevo šetnja mostovima. Prvu ćupriju – Kozju, nekoliko kilometara iznad grada, sagradili su pored trga gde se trgovalo stokom, ponajviše kozama. Neki je vezuju za doba Mehmed-paše Sokolovića čiji su graditelji sagradili most na Drini u Višegradu, na Žepi i verovatno i ovaj preko koga su trgovci ulazili u varoš karavanima iz Carigrada.

Nešto niže postoji pešački most koji spaja Benbašu i Babića baštu. Tu su i Šeher-Ćehajina ćuprija, Careva ćuprija, Principov most, Ćumurija most, Drvenija most, Čobanija most i neobično lep savremeni most Festina lente (Požuri polako) iz 2012. godine, Ajfelov gvozdeni most, Skenderija most i tako redom niz reku…