Put u postojbinu vina

Na krajnjem jugoistoku Gruzije, u ranim popodnevnim satima, stigli smo u vinsku regiju Kahetiju. Jugoistočni deo Gruzije blizu granice s Azerbejdžanom važi za jednu od najstarijih vinskih regija na planeti. U oblasti Malog Kavkaza, između Persije i Gruzije, pronađena su najstarija nalazišta povezana s proizvodnjom vina, koja za sada potvrđuju da je na području današnje Gruzije, Jermenije i Irana, nastala prva na svetu obrada grožđa u ove svrhe.

S obe strane magistrale, koja nas je od prestonice Tbilisi odvela na jugoistok, kilometrima se nižu valoviti brežuljci ispunjeni vinogradima, koji će procesom fermentacije za nekoliko meseci postati najčuvenija gruzijska vina, hvančkara, kindžmarauli ili saperavi.

Signani, centar vinske regije

Put nas je vodio kroz vinograde, sve do neobično velikog, visokog brda u središtu nizije, na čijem smo vrhu i na kraju puta stigli u Signagi. Živopisni gradić koji nosi laskavu titulu grada vina i ljubavi, centar je vinske regije Gruzije. To je elegantno mesto renoviranih starih kuća, isturenih kitnjastih drvenih doksata.

U Signagiju smo proveli nekoliko sati, prošetali kaldrmisanim ulicama starog grada i posetili restoran radi degustacije lokalnog vina. U povratku i u neposrednoj blizini, svratili smo u obližnji manastir Bodbe, i videli mesto gde je u vinskoj regiji Gruzije u 4. veku sahranjena Sveta Nino (ili Nina), najznačajnija gruzijska svetica koja je Gruzinima donela hrišćanstvo.

Zanimljivo je da su na severu Gruzije, kao dokaz muškosti, kavkaski gorštaci sve do nedavno ispijali lokalno vino iz roga ulovljenog muflona.

Najčuveniji konjak na svetu

Nakon obilaska vinske regije Gruzije, krenuli smo u Jermeniju i stigli u prestonicu Jerevan. Za vreme boravka dobila sam poziv da posetim Fabriku konjaka „Ararat”, proizvodnju verovatno najčuvenijeg konjaka na svetu. Iako se ovaj konjak proizvodi još od 1887. godine, kada je firmu osnovao Nerses Tairjan, zdanje u kojem su danas smešteni proizvodnja i muzej podignuto je 1953. godine i nalazi se na vrhu brda, u centralnom delu prestonice.

Fabriku konjaka je 1998. kupio je francuski brend „Perno Rikar”, u čijem su vlasništvu, na primer, „Absolut” (votka) i „Bakardi”.

Na kraju obilaska fabrike, gde smo videli buriće u kojima se skladišti konjak i fotografije svetski poznatih ljudi koji su ovu fabriku posetili (među kojima ima i predstavnika Srbije), pozvani smo na degustaciju tri vrste konjaka. Prvi konjak, starosti šest godina, bio je bledožućkaste boje; drugi, starosti osam godina, bio je okerast i s ukusom kajsije, nacionalnog voća Jermenije; treći i najtamniji – okerastosmeđi, starosti deset godina, imao je ukus kafe. Poslednji konjak koji smo probali, s najmanjim procentom alkohola, poslužen s minijaturnim kolačićem od alve ukrašen orahom, bio je savršen spoj mirisa i ukusa, i dobio sve naše pohvale. Kenac! (živeli, na jermenskom).

U gotovo beživotnom klancu, duž magistrale koja je između vinograda vodila ka jugu Jermenije i iranskoj granici, stigli smo u Areni. U vinarijama ovog mesta, najčuvenijim u zemlji, pravi se i stari vino s geografskim poreklom. U jednoj od vinarija pored magistrale degustirali smo lokalno belo vino voskehat i crveno areni, obišli smo proces proizvodnje u koji nas je povela jedna od vlasnica, i zatim obrok u vidu ribe iz lokalnog potoka začinili jermenskim vinom.

Na razdaljini 270 kilometra južno od vinske regije Areni, magistrala u kanjonu završava se granicom s Iranom. Hiljadu i petsto kilometara južnije, vožnjom odličnim iranskim putevima stigli smo u Širaz, grad vina i pesnika, smešten na iranskoj visoravni nadmorske visine oko 1.500 metara. Na južnom prilazu Širazu prošli smo između valovitih brda pšenice i zasada vinove loze, po kojima je ovaj kraj poznat još iz perioda antike.

Širaz za dušu

Suvi čokoti vinograda u kasno proleće podsećaju na to da je sorta vina širaz nastala na ovim područjima, ispijana još u vreme ahemenidskih careva, Kira Velikog, Darija i Kserksa. DNK analizom utvrđeno da francuska sorta vinove loze sira, kojoj je godinama pripisivano poreklo drevne sorte širaz, u stvari nije persijskog porekla, već potiče iz okoline Sirakuze, sa Sicilije. Za razliku od francusko-sicilijanske, širaz iz Persije nazivaju „vinom za dušu”.

Iako su vino i alkohol uopšte nakon Islamske revolucije 1979. u Iranu izričito zabranjeni, mnogi Iranci će vam reći da ako znate gde da tražite, naći ćete. U četvrtak uveče, kada je početak vikenda u Iranu, na nekoliko mesta u centru videli smo rumene mlade stanovnike Širaza kako se veseli vraćaju iz noćne šetnje, ili neke privatne žurke na kojima se vino obilato pije. Zvanično, vino je u Iranu dozvoljeno samo verskim zajednicama, hrišćanima i zoroastrijcima tokom njihovih verskih obreda, što, kad bolje razmislite, praktično znači da negde mora da se proizvodi.

Piće u čast Šarla Aznavura

Konjak ararat pravi se od lokalnog belog grožđa iz čuvenih vinograda južne Jermenije. Nakon osnivanja, fabrika je proizvodila i vino, i konjak, pre nego što se jedan deo fabrike – onaj za vino – trajno razdvojio. Jedan od najčuvenijih majstora proizvodnje bio je Margar Sedrakjan, koji je tokom četrdeset godina rada u ovoj fabrici kreirao nekoliko vrsta konjaka – uključujući i onaj koji nosi naziv po najčuvenijem Jermeninu, Šarlu Aznavuru – i u čije je vreme konjak dostigao svetsku slavu.

Grad pesnika

Širaski kult vina i nesrećnih ljubavi veličanstveno je opisan u pesmama Hafiza, najčuvenijeg persijskog pesnika i velikog uzora Geteu, koji je rođen u Širazu, u 13. veku. Osim njega, iz Širaza potiču i drugi veliki pesnici (na primer Saadi), te grad i danas nosi naziv grad pesnika. Mauzoleji Hafiza i Saadija, okruženi mirisnim baštama limuna i ruža, i šumarcima čempresa, mesta su u gradu na koje rado dolaze mladi Iranci i Iranke da čitaju njihove stihove, ili da se osame i ašikuju, jer intimiziranje na javnom mestu u Iranu nije dozvoljeno.