Partizanska puška iz Užica
Kada bi sa ove istorijske distance probali da definišemo zašto su komunisti, a ne četnici iz Drugog svetskog rata izašli kao pobednici, svakako bi došli do jednog od ključnih faktora koji bi najkraće mogli da opišemo kao preduzimljivost. Za razliku od pripadnika pokreta pod komandom Dragoljuba Draže Mihailovića, koji je u nastojanju da uspostavi klasičnu vojnu strukturu, izgubio dosta korisnog vremena, partizani su pred sebe postavljali visoke ciljeve koji su često bili nerealni. Ali, često im je polazilo za rukom da ispune zadatke, koji su nakon rata, prikazani kao epohalne pobede.
Jedan od takvih primera je „puška partizanka”. Naime, samo dan nakon oslobođenja Užica, 24. septembra 1941. godine, partizani su ušli u „Fabriku oružja i municije AD” i krenuli sa pripremama za proizvodnju pušaka. Iako su komunisti nakon rata sakrili činjenicu da je oslobođenju zapadne Srbije znatno doprineo i četnički pokret, ostala je činjenica da su partizani u Užicu uspeli da osposobe fabriku oružja i naprave puške sa kojima su naoružali svoje jedinice. Čak su jedan manji deo prepustili četnicima.
Elem, U Užičkoj republici je nastala već spomenuta „puška partizanka” koja ni po čemu nije odgovarala predratnim standardima. Ali, ko je uopšte o tome i razmišljao u ratu, sa nadmoćnijim neprijateljem. Bilo je bitno samo da borci dobiju oružje.
Partizanska puška je svojevrsna "nakaza". Pošto u užičkoj fabrici nije bilo cevi za izradu vojničke puške Kraljevine Jugoslavije, „mauzer” M 1924, majstori su iskoristili stare nemačke puške "mauzer" M1898. Njih su postavljali na kundake nezavršenih jugoslovenskih puškaka, tako da su dugačke nemačke cevi štrčale. Upravo po tome su puške partizanke bile prepoznatljive. Toliko da su neki mislili da su klasične puščane cevi produžavane. Veruje se da je do 29. novembr 1941. godine kada je pala Užička republika, proizvedeno oko 18.000 partizanskih šušaka. To je bio jedinstven slučaj, da ustanici u porobljenoj Evropi pokrenu proizvodnju oružja. To ne bi bilo moguće bez već spomenute partizanske preduzimljivosti.
