Safiri – kristalne suze vulkana
Istraživači su analizirali safire pronađene u vulkanskim poljima u Nemačkoj i otkrili da se ovi prelepi plavi dragulji formiraju tamo gde se mešaju magmam iz srednjeg sloja Zemlje i stene iz Zemljine kore.
Ova nedavno rađena studija otkrila je da safiri nastaju unutar vulkana, a ne duboko u Zemljinom plaštu.
Ranije se smatralo da safiri nastaju u samom plaštu ili u donjim delovima kore. Međutim, nova istraživanja pokazuju da se safiri formiraju u srcima vulkana, gde magma dolazi na oko 5 kilometara ispod površine.
Safiri se obično nalaze u aluvijalnim naslagama, rečnim sedimentima koji se talože u rečnim koritima, dolinama i delovima gde reka usporava svoj tok.
Ove naslage se sastoje od peska, šljunka, mulja i drugih materijala koje reka nosi sa sobom dok teče. Reka ispira minerale i dragulje iz stena kroz koje prolazi, piše Life Science.
Safiri se često nalaze u ovim aluvijalnim naslagama, jer su reke tokom vremena ispirale safire iz njihovih izvora (primarnih nalazišta) i nosile ih nizvodno. Tokom ovog procesa, safiri se talože zajedno sa drugim sedimentima u rečnim koritima i dolinama, gde ih rudari mogu pronaći i iskopati.
Ajfelovo polje u Nemačkoj puno je safira
Istraživači su se okrenuli formaciji Ajfel u zapadnoj Nemačkoj, koja je stvorena vulkanima tokom dugog vremenskog perioda od krede (od pre oko 145 do pre 65 miliona godina) do najnovije erupcije pre 13.000 godina.
Safiri su napravljeni od minerala korunda, koji se sastoji uglavnom od čistog aluminijuma i kiseonika. Ali kamenje, takođe, sadrži nesavršenosti zvane inkluzije, koje se utiskuju u dragulj tokom njegovog formiranja.
Koristeći odnose radioaktivnog uranijuma i olova u ovim inkluzijama, istraživači su odredili starost safira. Oni su, takođe, proučavali različite verzije kiseonika u safirima, koje su im otkrile odakle su došli hemijski gradivni blokovi safira.
Ovi elementi su otkrili da su safiri nastali pre manje od 2,5 miliona godina, što znači da su se formirali na kraju vulkanske aktivnosti koja je stvorila polje Ajfel. Njihovi molekuli kiseonika bili su slične onima pronađenim u magmi koja je izbila na površinu. To znači da su se safiri formirali na granici između površinskog kamena - kore - i magme.
Pošto su istraživači znali dubinu magme u polju Ajfel, mogli su da odrede dubinu formiranja safira na između 5 i 7 kilometara.
Nisu svi safiri plave boje
Iako su plavi safiri najpoznatiji i plava boja se najčešće povezuje sa ovim dragim kamenom, safiri mogu da budu u različitim bojama.
Žuti safiri imaju nijanse od svetlo žute do zlatne boje.
Ružičasti safiri mogu da variraju od svetlo ružičaste do intenzivne roze boje.
Zeleni, narandžasti i ljubičasti safiri su retki i imaju različite nijanse ovih boja.
Postoje i bezbojni safiri koji se često koriste kao zamena za dijamante.
Boja safira zavisi od prisustva različitih elemenata u njihovoj kristalnoj strukturi, kao što su gvožđe, titanijum, hrom i vanadijum.
Jedan poseban tip safira je „padparadša” safir, koji ima jedinstvenu kombinaciju ružičaste i narandžaste boje i smatra se jednim od najređih i najvrednijih safira.
Veštački safiri
Prirodni safiri nastaju duboko u Zemljinoj kori tokom miliona godina pod visokim pritiskom i temperaturom. Oni se vade iz rudnika i često zahtevaju minimalnu obradu pre nego što postanu dragulji spremni za tržište. Prirodni safiri su cenjeni zbog svoje retkosti i prirodne lepote.
Veštački ili sintetički safiri, proizvode se u laboratorijama. Postoji nekoliko metoda za proizvodnju veštačkih safira, kada se koriste visoke temperature za topljenje aluminijum oksida, koji se zatim kristalizuje u obliku safira. Ove metode su razvijene krajem 19. veka i još uvek se koriste.
Hidrotermalna sinteza je metoda koristi visoke pritiske i temperature u zatvorenim posudama kako bi se simulirali prirodni uslovi formiranja safira. Ova metoda može da proizvede safire koji su veoma slični prirodnim, po izgledu i kvalitetu.
Sintetički safiri su obično jeftiniji od prirodnih safira zbog nižih troškova proizvodnje i veće dostupnosti. Oni mogu da budu optički čisti i bez inkluzija, dok prirodni safiri često imaju male nesavršenosti koje im daju jedinstven karakter.
Ovi safiri mogu biti etički prihvatljiviji izbor, jer njihova proizvodnja ne uključuje rudarenje, koje može da ima negativne ekološke i socijalne posledice.
Veštački safiri se, zbog svoje izuzetne tvrdoće i otpornosti na ogrebotine, često koriste u industriji za proizvodnju satova, optičkih instrumenata i elektronike.
