Nova, komunistička Jugoslavija nastojala je da dokaže da je  Kraljevina Jugoslavija  bila tamnica južnoslovenskih naroda i da treba što pre od odstupiti od njenog nasleđa. Ipak, komunisti su u praksi u mnogim stvarima prihvatili tekovine kraljevine, odnosno prilagodili ih njihovim potrebama.

Jedna od tih stvari bila je kopiranje spomenica, odnosno priznanja za požrtvovanost. Jer, svako društvo mora da ima svoje heroje. Josip Broz Tito je po uzoru na Albansku spomenicu koju je uveo i dodeljivao kralj Aleksandar, osmislio Partizansku spomenicu 1941. To je bio orden koji su mogli da dobiju samo prvoborci, odnosno oni koji su se partizanskom pokretu priključili u prvoj godini rata.

Za hrabrost i požrtvovanost

Pravo na nju imali su oni koji su u partizanske odrede stupili 1941. godine i nalazili se neprekidno u redovima Narodnooslobodilačke vojske i partizanskih odreda Jugoslavije, odnosno Jugoslovenske armije do kraja rata. To pravilo se odnosilo i na one koji su po zadatku bili poslati da se bore u ilegali ali i oni su bili uhapšeni i boravili u zarobljeništvu. Naravno, prvoborci koji su kasnije promenili stranu u ratu ili oni koji su u pritvoru popustili, nisu imali pravo na spomenicu.

Posebne pogodnosti

Dobitnici Partizanske spomenice 1941. imali su poseban status u društvu. Oni su tako imali pravo na lečenje o državnom trošku u svim zdravstvenim i higijenskim ustanovama. Tu je i godišnji odmor od mesec dana o državnom trošku u svim državnim sanatorijumima, banjama, letovalištima, zimskim domovima i sličnim ustanovama. Mladi partizani imali su prvenstvo u dobijanju stipendija i drugih povlastica za školovanje. Imali su popust od 50 posto za putovanje železnicom, brodovima, autobusima i vazdušnim saobraćajem u državnoj režiji. Država je pokrivala i troškove sahrane prvoboraca kao i besplatne lekove.

Nikola Savičević, kolekcionar

Instagram antrikvar_savetnik