Slabljenje Golfske struje donosi novo ledeno doba Evropi
Temperature bi pale za 15 stepeni
Struja u Atlantskom okeanu koja distribuira toplotu širom sveta, naglo se gasi, usled čega bi Evropa mogla da ostane okovana ledom, otkrili su naučnici.
Ključna okeanska struja AMOC je najslabija u poslednjih 1.600 godina i oslabila je za 13-15 odsto u poslednjih 70 godina. Neka istraživanja sugerišu da bi mogla da se ugasi već 2030-ih, što će brzo promeniti klimu na severnoj hemisferi, ali i šire.
Temperature na severozapadu Evrope bi pale za 5 do 15 stepeni Celzijusa tokom nekoliko decenija, led na Arktiku bi se proširio ka jugu, dok bi se Zemljina južna hemisfera još više zagrejala. Globalni obrasci padavina promenili bi i poremetili deo Amazona, navodi se u studiji, koja je nedavno objavljena u časopisu Science Advances.
Ova studija je opovrgla tvrdnje međuvladinog panela UN za klimatske promene, prema kome do kolapsa Golfske struje neće doći pre 2100. godine, s obzirom da glavni autor istraživanja Rene van Vesten, klimatski naučnik i okeanograf sa Univerziteta Utreht u Holandiji kaže da bi to moglo da se dogodi ranije, ali da ne može da precizira kad.
Golfska struja je topla, brza morska struja u Atlantiku, koja prenosi toplu vodu sa ekvatora prema severu i utiče na klimu zapadne i severne Evrope. Golfska struja je deo globalne termohalinske cirkulacije, koja se pokreće razlikama u temperaturi i salinitetu (količini soli) vode u različitim delovima okeana.
Golfska struja se hladi na dva načina: gubitkom toplote u atmosferu i mešanjem sa hladnijom vodom. Kada Golfska struja stigne do severnog Atlantika, ona se suočava sa hladnijim vazduhom i vetrom, koji joj oduzimaju toplotu. Takođe, ona se susreće sa drugim strujama, kao što su Labradorska i Irmingerova struja, koje joj donose hladniju i slatku vodu. Ove struje utiču na gustinu i brzinu Golfske struje i čine je manje stabilnom.
Kada se Golfska struja ohladi i postane gušća, ona počinje da tone u dublje slojeve okeana, stvarajući povratnu struju koja teče prema jugu. Ova struja se naziva Severnoatlantska dubinska voda i ona je deo globalne termohalinske cirkulacije, koja apsorbuje ugljen dioksid, prenosi toplotu, so i hranljive materije po celom svetu.
Hlađenje Golfske struje je važan proces za održavanje ravnoteže klime i života u okeanu.
Kolaps tople struje zbog klimatskih promena
Sada, međutim, postoje dokazi da se Golfska struja usporava i slabije hladi u poslednjih nekoliko decenija, zbog klimatskih promena koje uzrokuju ljudi. Klimatske promene povećavaju temperaturu i salinitet vode u tropskom Atlantiku, što smanjuje razliku u gustini između tople i hladne vode.
Klimatske promene, takođe, povećavaju otapanje leda na Grenlandu i Arktiku, što povećava dotok slatke vode u severni Atlantik, što također smanjuje razliku u gustini. Ovi faktori ometaju normalno hlađenje i tonjenje Golfske struje i mogu dovesti do njenog slabljenja ili čak zaustavljanja.
Koristeći modele i pređašnje podatke, holandski tim naučnika je simulirao tok Golfske struje tokom 2.200 godina i otkrio da posle 1.750 godina dolazi do njenog „naglog kolapsa“.
„Na kretanje Golfske struje utiče Grenland, gde sa sve većim zagrevanjem planete dolazi do topljenja leda i ulivanja sve veće količine slatke vode koja razređuje nivoe soli, dovodeći do njenog gašenja”, objasnio je Van Vesten.
Slabljenje ili zaustavljanje Golfske struje imalo bi ozbiljne posledice po klimu, more i živi svet. Dovelo bi do hlađenja i promene vremenskih obrazaca u Evropi, povećanja nivoa mora i poplava na istočnoj obali SAD.
