Grad sa pogledom na Mediteran
Bela, starinska zdanja prestonice sa 4,5 miliona stanovnika podignuta u vreme francuske okupacije smeštena su na padini brda, s fascinantnim, romantičnim pogledima na more
Na poziv ambasade Alžira u Srbiji, u organizaciji Ministarstva turizma Narodne demokratske republike Alžir i Nacionalne turističke organizacije, posetila sam Al Džazairu (na arapskom: veliko ostrvo), najveću državu Afrike i desetu najveću na svetu.
Zemlja u kojoj Sahara čini četiri petine njene ukupne površine, a turizam tek 0,1 odsto nacionalnog dohotka, ima čak sedam mesta koje je zaštitio Unesko.
Prestonica na srpskom jeziku nosi isti naziv kao i država – Alžir. Naziv grada Al Džazair Alžiru je u 10. veku nadenuo Berberin Bulogin ibn Ziri, kada je osnovao grad na mestu ruševina antičkog Ikosijuma.
Kada su Francuzi 1830. osvojili Alžir, nakon četiri godine proglasili su ga delom njihove države. Zbog ovoga Alžir zvanično nikada nije bio francuska kolonija, već teritorija Francuske. Kada je Narodnooslobodilačka vojska Alžira, nakon osmogodišnjeg rata za nezavisnost (1954–1962), izvojevala pobedu nad Francuskom i kada je država 1962. proglasila nezavisnost, neki Francuzi ostali su zatečeni, jer je, iz njihovog ugla, sastavni deo njihove države poželeo da se otcepi od matice.
Kazba, najstariji deo prestonice
Prestonica, koja zbog svojih belih zdanja nosi nadimak Beli ili Blistavi grad, smestila se duž mora i na obronku strmog brda gde iza poslednjih predgrađa postepeno kreće planinski masiv koji prati liniju obale.
Na padini iznad centra grada nalazi se najstariji deo prestonice – Kazba, citadela koju je 1992. godine zaštitio Unesko. Unutar nje vidljivi su ostaci tvrđave koja je podignuta za vreme osmanlijske okupacije. Postoji nekoliko starih džamija i palata, a sve zajedno deo su tradicionalne, urbane strukture nekadašnje lokalne zajednice.
Kazbu u Alžiru osnovali su Berberi, određene delove dodali su Arapi, ali je najznačajnije proširenje usledilo za vreme vladavine Osmanlija. Turski gusar-plaćenik Kair al Din 1516. ovu oblast proglasio je sedištem osmanskog dela alžirske obale a sebe begom. Gotovo bez uticaja iz matice, za vreme njegove vladavine došlo je do procvata grada. Izgradnja se nastavila i u 17. i 18. veku, s arhitekturom u kojoj su bili prisutni i uticaji arapsko-mediteranske arhitekture. U godinama pre francuske okupacije, zabeleženo je da je u Kazbi bilo nekoliko palata, 109 džamija i 32 mauzoleja. Za vreme oslobodilačke bitke, skrivajući se od Francuza, utočište unutar lavirinta Kazbe pronašlo je nekoliko važnih pripadnika pokreta otpora.
U obilasku Kazbe videli smo kuće u kojima su živeli Jevreji, nekoliko starih džamija i mesta odakle se pruža panoramski pogled na donji grad i Mediteran.
Pauzu za ručak napravili smo u sjajnom restoranu tradicionalne kuhinje, koji je smešten u predivnoj staroj kući s unutrašnjim atrijumom, na dva sprata, i čija je vlasnica veoma simpatična, preduzimljiva mlada Alžirka. Dok smo u prizemnom delu ručali kuskus, rezance koji nose naziv rehta posute leblebijama, s prvog nivoa, odjednom su do nas doprli predivni akordi gitare, tradicionalne muzike koju su svirala i zatim zapevala dvojica studenata muzike, zaposlena u lokalu. Balade nalik portugalskom fadu i zvuci koji podsećaju na francusku harmoniku, uz arapski prizvuk, pripadali su jednoj od nekoliko vrsta tradicionalne muzike šabi. U Alžiru postoji još nekoliko vrsta muzike, kao što su raj, andalus i gnava, i na listi su Uneskove svetske nematerijalne baštine. Posebnu muzičku vrstu čini pustinjski bluz, koji izvode Berberi, Tuarezi.
Blistavobela, starinska zdanja prestonice sa 4,5 miliona stanovnika, podignuta u vreme francuske okupacije, smeštena su na padini brda, s fascinantnim, romantičnim pogledima na obalu i vode Mediterana. Između kosina strme padine gradom prolaze široki bulevari oivičeni visokim, elegantnim palmama, i nalaze se skverovi sa zelenilom.
Osim stare Kazbe, najlepši i kulturno-istorijski najzanimljiviji delovi prestonice nalaze se duž obale mora, počev od Trga mučenika (palih boraca). Na trgu se nalazi stanica metroa istog naziva, nadomak travnate površine gde smo jednog četvrtka popodne naišli na buvljak. U neposrednoj blizini, pokriveni i ograđeni žicom naziru se ostaci starorimskog naselja Ikosijum, koji je u petom veku nove ere, za vreme cara Vespazijana, dobio status grada.
Treća najveća džamija na svetu
Dok visoko iznad grada, na vrhu brda, pogled na prestonicu puca s platoa Katedrale Bogorodice Afričke (francuska crkva iz vremena kolonijalizma), na suprotnoj strani zaliva u odnosu na centar grada, pored širokog auto-puta nalazi se Nova džamija Alžira, gledano po površini koju zauzima (20.000 kvm), treća najveća džamija na svetu, posle Velike džamije u Meki i one u Medini. Gradnja džamije koja ima i najviši minaret na svetu, završena je 2019. godine.
Nedaleko od skvera kojim se završava Bulevar Ernesta Če Gevare, nalazi se veliko zdanje Glavne pošte i nekoliko kafeterija s baštama gde smo seli da popijemo kafu. Kafa s mlekom ovde se služi s mlekom u šolji i kafom iznad nje, u maloj šoljici s tacnom. S pogledom na Glavnu poštu i ulična svetla koja su krenula da se pale na vrhovima zanimljivih kandelabra, još jedan dan u prestonici tonuo je u noć. Kakav divan grad, gotovo bez stranaca. Da je nekim slučajem Alžir negde u Evropi, ulice grada i ovaj kafe bili bi prepuni turista.
Tarzanovo i zmajevo drvo
Blizu obale mora nalazi se prelepa Botanička bašta Hama, osnovana u vreme francuske okupacije. Na ulazu u unutrašnjost bašte vodi staza prekrivena krošnjama predivnog zmajevog drveća s Kanarskih ostrva. Nešto dalje, nalaze se francuska i engleska bašta i nekoliko aleja: fikusa, platana, kokosa i bambusa, veliki staklenik i jezero s alejom visokih palmi. Osim drveća čije korenje iznad zemlje liči na slonovo stopalo, u bašti se nalaze i stabla afričke smokve. Najveće i najčuvenije drvo afričke smokve u parku, s lijanama nalik ogrlicama koje vise do poda, nazivaju Tarzanovo drvo. Ovaj naziv ponelo je kada je 1932. godine deo filma „Tarzan” s čuvenim Džonom Vajsmilerom u glavnoj ulozi snimljen u bašti, upravo na ovom drvetu!
Bulevar Če Gevare
Jedna od najlepših ulica Alžira je Bulevar Ernesta Če Gevare. Osmišljena je kao šetalište, s najskupljim stambenim četvrtima nalik Parizu ili Marselju i grandioznim zdanjima Predsedništva, Parlamenta, Gradske kuće i sedištem Narodne banke. Uzvišica kojom prolazi ulica podignuta je iznad velikih arkada nekadašnjih skladišta obližnje luke. Široki bulevar s pogledom na luku projektovao je 1863. francuski arhitekta Šaserio. Prvobitni naziv ulice bio je Caričin bulevar, da bi kasnije poneo naziv Bulevar Republike. Kraj obale, osim luke i njenih lučnih skladišta nalazi se železnička stanica, čija je ograda ukrašena mozaicima koji prikazuju muškarce i žene u narodnim nošnjama Alžira.
