Strahovi i izazovi Praškog proleća
O načinima na koji su izlazili iz okupirane Čehoslovačke 1968. godine, kao i o događajima koji su tome prethodili, svedoče učesnici, praški studenti i danas naši priznati filmski stvaraoci: Predrag Pega Popović, Goran Marković, Srđan Karanović, Rajko Grlić i Lordan Zafranović
Tri epizode dokumentarne serije „Proleće u praškoj školi“ (četvrtak, RTS 2, 21.49) uvešće gledaoce u priču o jednoj poznatoj fotografiji i njenom autoru, o cenzuri i autocenzuri, o izazovima i strahovima u turbulentnom vremenu Praškog proleća i vojne intervencije SSSR 1968. godine u tadašnjoj Čehoslovačkoj.
Svoje viđenje ovih događaja, sa distancom od pedeset godina, daju filmski autori koji su u to vreme studirali na praškoj akademiji (FAMU), a kasnije, kada su počeli da realizuju svoja filmska ostvarenja u kinematografiji nekadašnje Jugoslavije, svrstani su u „češku školu” koja je iznedrila neke od najznačajnijih filmova zemlje, koja više ne postoji.
Predrag Pega Popović je poznati direktor fotografije, prvi diplomirani filmski snimatelj u nekadašnjoj Jugoslaviji, profesor i dekan na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu, čovek koji je snimio 26 igranih filmova. U vreme njegovog studiranja na prestižnom FAMU u Pragu, zajedno sa Goranom Markovićem, Srđanom Karanovićem, Lordanom Zafranovićem, Goranom Paskaljevićem i Rajkom Grlićem, koji učestvuju u ovoj trodelnoj dokumentarnoj TV seriji, desilo se Praško proleće 1968, potom intervencija SSSR i pet zemalja Varšavskog pakta i, kao paradigmatični završetak, samospaljivanje Jana Palaha u januaru 1969.godine.
Prva epizoda „Proleće u praškoj školi“ počinje rečenicom snimatelja Predraga Popovića: „Kada sam u praškoj mrtvačnici fotografisao Jana Palaha 19. januara 1969. godine, njegovo lice bilo je žuto“. U nastavku se učesnici, tadašnji studenti filmske akademije FAMU u Pragu, prisećaju njihovog odlaska iz tada mnogo liberalnije SFRJ u Čehoslovačku 1965. godine. Bila je to zemlja u potpunom sivilu realnog socijalizma, članica Varšavskog pakta, pod direktnim nadzorom SSSR, ali i zemlja sa bogatom kulturom. Onda se 1968. godine desilo Praško proleće sa talasom demokratije i slobode koje je, predvođeno tadašnjim predsednikom Aleksandrom Dubčekom, sve promenilo i dalo Česima i Slovacima nadu u bolje sutra i verovanje u „socijalizam sa ljudskim licem”.
No, Sovjeti nisu sedeli skrštenih ruku i 21. avgusta 1968, sa još pet zemalja članica Varšavskog pakta, okupirali su Čehoslovačku i prekinuli te demokratske promene. Pedesetak ljudi je poginulo, ostali su se pomirili sa sudbinom, a značajni filmski autori Miloš Forman, Ivan Paser i Jan Kadar su emigrirali.
O načinima na koji su oni izlazili iz okupirane Čehoslovačke, kao i o događajima koji su tome prethodili, svedoče učesnici koji govore u ovoj epizodi: snimatelj Predrag Pega Popović, reditelji Goran Marković, Srđan Karanović, Rajko Grlić i Lordan Zafranović.
Scenario i režiju potpisuje Milan Nikodijević.
