Hronika sela očuvanje istorije

Kulturno-prosvetna zajednica Srbije predstavila je hronike sela i naselja pisane u poslednje četiri godine. Kako je tom prilikom u svečanom obraćanju sa scene „Raša Plaović” u Narodnom pozorištu podsetio generalni sekretar Živorad Ajdačić, KPZ od 2000. godine vodi aktivnost organizovanog izdavanja hronika sela.

„Srpsko selo, varoši i druge naseobine imaju bogatu istoriju od naseljavanja koja su počela u sedmom veku. U toj, više od hiljadu godina dugoj istoriji, smenjivali su se usponi i padovi. Veliki privredni uspon u državi Nemanjića bio je iznad dostignuća tadašnjih evropskih zemalja. U periodima vladavina despota Stefana Lazarevića i Đurađa Brankovića Srbija je bila jedna od najbogatijih evropskih država, a to bogatstvo se ogledalo u selu sa obiljem poljoprivrednih i rudarskih proizvoda. Zatim, nastaje petovekovni period turskog ropstva i degradacije. Tek od kraja 17. veka sa pokretima srpskog naroda i potom početkom 19. posle dva ustanka, počinje konačno naseljavanje i formiranje sela i varoši”, podsetio je.

Proučavanje istorije srpskog sela i varoši započeto je krajem 19. veka istraživanjima Jovana Cvijića i njegovih učenika, ali je organizovano istorijsko istraživanje brzo prestalo. Između dva svetska rata samo retki pojedinci entuzijasti  pisali su istoriju i ovakve hronike, koje bi ostajale u rukopisu. Sveštenici i učitelji vodili su letopise koji su danas građa za hronike od neprocenjive vrednosti. Odbor za proučavanje sela osnovan u SANU čiji je predsednik bio Radomir Lukić 1989. odlučio je da se organizovano počne sa pisanjem hronika sela i naselja. Do sada je štampano 550 hronika i monografija u posebnom izdanju ove edicije.

„Pisanje hronika je trajna aktivnost, jer je bio poslednji čas da se od zaborava sačuvaju mnoga vredna dokumenta, pamćenja starih ljudi, alati sa kojima je narod radio i živeo. Skup svih hronika predstavlja istoriju Srbije”, rekao je Ajdačić.

U predstavljanju su mogli da se čuju delovi hronika o selima Nova Božurna, surduličkim naseljima oko reke Vrle i oko Vladičinog jezera, o rtanjskom selu Vrmdža, o Mijajlovcu, Božurevcu, Resniku...