„Ovo nije samo još jedno arheološko nalazište. Penjiko (Peñico) nam otvara vrata u vreme kada su narodi američkog kontinenta već imali razvijene mreže razmene, duhovni život i umetnost – i to pre više od tri milenijuma”, izjavio je arheolog Luis Angel Flores Blanko, koji je predvodio istraživanja na lokalitetu na severu Perua, u provinciji Baranka. Tim arheologa je tamo otkrio spektakularne ostatke drevnog naselja Penjiko, za koje se procenjuje da je staro oko 3.500 godina. Grad je smešten na terasama iznad reke Supe, na nadmorskoj visini od oko 600 metara, u zoni poznatoj po bogatoj arheološkoj prošlosti, blizu lokacije čuvene civilizacije Karal – najstarije poznate civilizacije na američkom kontinentu, koja je nastala pre oko 5.000 godina.

Prema rečima arheologa, Penjiko nije bio samo stambeno naselje ili verski centar, već i trgovački centar koji je povezivao tri ključna geografskog pojasa: pacifičku obalu, Ande i amazonsku niziju. Takva uloga u praistoriji ukazuje na visok stepen organizacije i razmene dobara, ideja i duhovnosti među udaljenim zajednicama, piše Dejli mejl.

U proteklih osam godina koliko traju istraživanja, arheolozi su dokumentovali 18 velikih struktura koje pripadaju ovoj kulturi iz perioda između 1800. i 1500. godine pre nove ere – što je vremenski okvir koji se podudara sa pojavom rane civilizacije u Egiptu, Mesopotamiji, Kini i dolini Inda.

„Penjiko pokazuje da su kompleksna društva postojala u Americi istovremeno kada su cvetale prve civilizacije u Aziji i na Bliskom istoku. To menja naše razumevanje o ranoj istoriji sveta”, ističe Flores Blanko.

Monumentalna arhitektura i umetnost

Jedan od najimpresivnijih delova Penjika je centralna kružna struktura, izgrađena na veštačkoj terasi, sa pogledom na dolinu. Zidovi ovog građevinskog kompleksa ukrašeni su reljefima koji prikazuju ljudske i životinjske figure, ali i simbolične motive – naročito instrument pututu, izrađen od školjki, koji se koristio u ceremonijama i mogao da odašilje zvuke na velike udaljenosti.

„Pututu nije bio samo instrument – bio je simbol komunikacije i poziva na okupljanje. Njegovo prisustvo u reljefima ukazuje na ritualni značaj mesta”, objašnjava arheolog Karolina Vaskez, član tima istraživača.

Pored reljefa, pronađene su i glinene skulpture ljudi i životinja, kao i niz predmeta za ceremonijalnu upotrebu. Među njima se izdvajaju ogrlice izrađene od perli i školjki, što ukazuje na veštinu obrade materijala, ali i na razmenu dobara s udaljenim regionima – školjke su najverovatnije stigle sa obale Pacifika, dok se perle i ukrasi možda povezuju s amazonskim resursima.

Veze s Karalom

Jedan od najintrigantnijih aspekata Penjika je njegova prostorna i kulturna blizina čuvenoj civilizaciji Karal, koja je postojala između 3000. i 1800. godine p.n.e. Karal je do sada bio jedinstven primer ranog urbanog društva u Americi, ali otkriće Penjika sugeriše da nije bio usamljen.

„Penjiko je možda naslednik Karala – grad koji je nastao na temeljima te ranije civilizacije i nastavio tradiciju urbanog života i međuregionalne razmene”, ističe Flores Blanko.

Otkriće Penjika dopunjava arheološku sliku razvoja centralnih andskih civilizacija i pruža dokaze o kulturnim kontinuitetima koji su postojali milenijumima pre Inka. U vremenu kada se istorija Amerike često sagledava kroz prizmu postkolumbovskih civilizacija, ovakva otkrića pomeraju fokus na mnogo dublju prošlost kontinenta.

Istraživači planiraju da u narednim godinama nastave iskopavanja i konzervaciju Penjika, kao i da uz pomoć lokalne zajednice razviju arheološki park. Edukativni centri, muzeji i turističke rute mogli bi, kako se nadaju, da doprinesu i ekonomskom razvoju ovog dela Perua.

„Naš cilj je ne samo da sačuvamo kulturno nasleđe, već i da ono postane izvor znanja i ponosa za buduće generacije”, zaključuje Flores Blanko.