Stvarne žene koje su postale slike

Velika umetnička dela često posmatramo kao simbole epohe ili genija koji ih je naslikao, ali iza mnogih slavnih portreta, zapravo, stoje stvarni ljudi, žene i muškarci čija su lica inspirisala umetnike i zauvek ostala sačuvana na platnu.

Zahvaljujući istorijskim dokumentima, arhivama i savremenim istraživanjima, danas je moguće otkriti ko su bili modeli iza nekih od najpoznatijih slika na svetu.

Jedan od najčuvenijih portreta u istoriji je Mona Liza, delo renesansnog genija Leonarda da Vinčija. Slika je nastala početkom 16. veka u Firenci, a većina istoričara umetnosti danas smatra da je žena sa tajanstvenim osmehom zapravo Lisa Gerardini, supruga firentinskog trgovca svilom Frančeska del Đokonde. Njeno ime se pojavljuje u istorijskim zapisima iz tog perioda, a upravo zbog prezimena njenog muža slika je u Italiji poznata i kao „La Đokonda“.

Kako u to vreme fotografija nije postojala, sve savremene slike koje prikazuju „realno lice” Lize Gerardini su, zapravo, digitalne rekonstrukcije, zasnovane na istorijskim opisima i analizi same slike, koja se danas čuva u muzeju Luvr u Parizu, piše Artsy Editorial.

Devojka sa bisernom minđušom i Rađanje Venere

Sličnu misteriju nosi i portret „Devojka sa bisernom minđušom”, remek-delo holandskog slikara Johanesa Vermera iz 17. veka. Slika se često naziva „holandskom Mona Lizom”, ali identitet modela nikada nije definitivno potvrđen. Neki istoričari smatraju da je reč o stilizovanom liku, takozvanoj „tronie” studiji koja naglašava ekspresije lica, dok drugi pretpostavljaju da je model bila mlada žena iz Vermerove okoline u Delftu. Danas se ova slika čuva u muzeju Mauritshaus muzeju u Hagu.

U renesansi su umetnici često koristili stvarne modele za mitološke scene. Tako je i sa čuvenom slikom „Rađanje Venere”, koju je Sandro Botičeli naslikao oko 1485. godine. Istoričari veruju da je inspiracija za lik Venere bila firentinska lepotica Simoneta Vespuči, žena koja je u svoje vreme važila za jednu od najlepših u Italiji i bila muza mnogih umetnika. Simoneta je živela u Firenci, a njena lepota je bila toliko slavna da su pesnici i slikari tog doba često posvećivali svoja dela njenom liku. Slika se danas nalazi u galeriji Ufici.

U 19. veku jedan portret izazvao je pravi društveni skandal. Reč je o slici „Portret Madam Iks”, koju je naslikao američki umetnik Džon Singer Sardžent. Model je bila Virginija Ameli Avenjo Gotro, poznata pariska društvena dama. Kada je slika prvi put izložena 1884. godine u Parizu, publika je bila šokirana njenim zavodljivim izgledom i prepoznatljivim identitetom žene sa platna, što je izazvalo veliki skandal u tadašnjem društvu. Danas je ovo delo jedno od najpoznatijih u kolekciji Metropoliten muzeja u Njujorku.

Snaje, supruge, ljubavnice

Francuski impresionista Pjer-Ogist Renoar je slikao mnoge žene iz svog društvenog okruženja: supruge, ljubavnice i prijateljice, čija su lica i poze postali simboli elegancije i svakodnevnog života 19. veka. U poznatoj slici „Ručak na brodu”, Renoar je, na primer, prikazao stvarne ljude koji su se okupljali u društvu, a žene sa platna su bile Parižanke iz njegove okoline.

Austrijski umetnik Alfons Muha bio je poznat po svojim posterima i dekorativnim radovima u art nuvo stilu, gde su stvarne žene često bile modeli za figure koje danas prepoznajemo u reklamnim plakatima i ilustracijama. Njegovi modeli su bile građanke Praga i Beča, ali su idealizovane u elegantne, eterične figure sa karakterističnim oreolama i dekorativnim detaljima.

Od Van Goga do Pikasa

Holandski postimpresionista Vinsent van Gog je u svojim portretima, takođe, koristio stvarne ljude iz svog okruženja. Njegova snaja, Ana Karbentus Van Gog, bila je model za neke od njegovih portreta.

Fascinaciju izazivaju i portreti koje je početkom 20. veka stvarao austrijski slikar Gustav Klimt. Njegova slavna slika „Portret Adele Bloh-Bauer” prikazuje bečku aristokratkinju koja je bila deo kulturne elite Beča. Portret, poznat i kao „Zlatna Adel“, postao je jedno od najvrednijih umetničkih dela na svetu i danas se nalazi u muzeju Noje galeri u Njujorku.

Slavni nadrealista 20. veka Salvador Dali, stvorio je mnoga dela u kojima je njegova supruga i muza Gala Dali bila centralni model. Njeno lice i figura pojavljuju se u slikama, crtežima i fotografijama, često u nadrealnim i simboličkim kompozicijama koje kombinuju stvarnost i fantaziju.

Slično, meksička slikarka Frida Kalo koristila je sopstveni život i fizičke rane kao inspiraciju za svoje autoportrete. Njen rad je duboko ličan, na slikama se ogleda bol, ljubav, identitet i nacionalna kultura Meksika, a autoportreti su zapravo njena stvarna lica sa emocijama pretočenim u boje i simbole.

Španski slikar Pablo Pikaso, koristio je stvarne žene iz svog života, muze, supruge i ljubavnice, kao inspiraciju za svoja dela, naročito u periodu kubizma i kasnijim eksperimentima. Njegova prva muza Fernand Olivije bila je model za mnoge portrete iz ranih godina 20. veka, dok je kasnije Dora Maar inspirisala dramatične i apstraktne prikaze lica i figura u njegovim kubističkim i nadrealnim fazama. Kroz Pikasove radove, stvarna lica su se transformisala, ali su i dalje odražavala emocije i karakteristike modela, često na simbolički ili eksperimentalni način.