Rukavice kao ogledalo vremena

Postoje komadi odeće koji su kroz vekove postali mnogo više od pukog praktičnog dodatka. Rukavice su među njima. Od drevnih civilizacija do savremene mode, one su simbol elegancije, statusa i moći. To nisu samo modni aksesoari, one čuvaju priču o ljudskoj istoriji – o radu, ratu, ljubavi, bolesti i lepoti.

Od svetih simbola i kraljevskih znamenja do svakodnevnog modnog dodatka, prešle su dug put dok su svedočile o promenama u društvu, tehnologiji i estetici. Svaki par rukavica – bilo da je od kože, svile, vune ili haj-tek materijala – u sebi nosi pomalo istorije sveta koji ih je stvorio.

A bakine štrikane rukavice mirišu na detinjstvo i uvek su bile više od zimskog dodatka – simbol brige i ljubavi koja greje i kad mraz stegne prste.

Od Egipta do vitezova

Najraniji tragovi rukavica potiču iz drevnog Egipta, gde su ih nosili faraoni i sveštenici. One nisu imale prste; više su ličile na vrećice. U Tutankamonovoj grobnici su pronađene rukavice od lana.

U starom Rimu imale su praktičnu funkciju – korišćene su tokom jela i za rad, bile su od kože i štitile su ruke od grubog oruđa i oružja.

Najstarije poznate rukavice u Evropi pronađene su u Austriji, u grobu iz 10. veka, a napravljene su od tanke kozje kože, s pažljivo sašivenim prstima.

U srednjem veku su dobile gotovo mitsku dimenziju. Vitezovi su ih koristili kao simbol časti – rukavica je bila deo ceremonije zakletve, ali i izazova. Baciti rukavicu pred nekoga značilo je izazvati ga na dvoboj.

Crkveni velikodostojnici su nosili bogato ukrašene rukavice kao znak duhovne čistote. Papine su bile posebno izrađene od svile i zlata.

Renesansa je donela eksploziju luksuza. Postale su modni statusni simbol. U Engleskoj prenosile su poruke prestiža, statusa i autoriteta.

Kraljica Elizabeta Prva bila je poznata po svojoj kolekciji od nekoliko stotina rukavica, izrađenih od najfinijih materijala – svile, kože i delikatnog veza. Neke su bile ukrašene zlatnim i srebrnim nitima, dragim kamenjem i minijaturnim biserima. Kraljica ih je koristila i za komunikaciju – jedan pomak ili podizanje rukavice mogao je da bude znak odobravanja ili diskretna poruka neslaganja.

U Španiji i Francuskoj dame su nosile tanke, parfimisane rukavice od jelenske kože, natopljene mirisima lavande i ruže. U Kordobi i Toledu zanat rukavičara postao je prestižna profesija. Rukavice su tada bile ručno šivene.

Tek u 19. veku, s razvojem industrijske proizvodnje postale su dostupne i običnim ljudima. Fabrike u Engleskoj, Francuskoj i Italiji počele su da proizvode rukavice od pamuka i vune, a kasnije i sintetičkih materijala, namenjene radnicima, vozačima i vojnicima.

One postaju i deo modnog stila: u viktorijanskom dobu nijedna dama nije smela da se pojavi u društvu bez rukavica. Postojala su stroga pravila i o njihovoj dužini – što su bile duže, to je prilika bila svečanija. Za popodnevne šetnje nosile su se one bele ili krem boje, a za večernje balove duge svilene do iznad lakta.

U 20. veku su postale simbol stila i moći. Filmske dive su ih često nosile. U filmu „Doručak kod Tifanija”, Odri Hepbern nosi duge, crne, takozvane opera rukavice, koje su postale simbol „čarolije šika”.

U Rusiji i Laponiji krznene rukavice imaju dugu tradiciju i praktičnu svrhu: štite ruke od izuzetno niskih temperatura. Prave se od davnina od kože i krzna sobova, lisica ili vukova, radi dodatne izolacije.

Danas rukavice imaju još šire značenje. Nose se iz zdravstvenih razloga, radi higijene i zaštite, ali i kao modni detalj koji se vraća na velika vrata. Brendovi kao što su „Hermes”, „Šanel” i „Prada”, svake sezone predstavljaju kolekcije koje oživljavaju duh starog glamura, dok su istovremeno deo futurističkih stilova.

Za vožnju i korišćenje ekrana

S razvojem automobila, pojavile su se i specijalne vozačke rukavice od perforirane kože. Nastale iz potrebe, pogotovo u kabrioletima (u kabinama prvih automobila nije bilo grejanja, volani su bili od drveta, a putevi prašnjavi i blatnjavi) vremenom su postale simbol elegancije i strasti prema automobilima. Bile su napravljene od mekane kože, najčešće jelenske ili jareće, sa čvrstim šavovima i otvorima za ventilaciju.

Nije slučajno ni što su glumci poput Stiva Mekvina u filmu „Le Mans” ili Džejmsa Bonda u mnogim scenama nosili kožne rukavice – one su postale modni simbol brzine, sigurnosti i samopouzdanja.

Kao i u sportu – od boksa do skijanja – rukavice su postale neizostavan deo opreme, s različitim funkcijama zaštite i performansi.

Naravno, ni modna industrija ne zaostaje za tehnološkim napretkom. Dizajneri spajaju luksuzne materijale, poput kože i kašmira, s pametnim tkaninama. Tako su nastale rukavice koje se bežično povezuju sa telefonom, greju se na baterije i menjaju boju u zavisnosti od spoljašnje temperature.

Praznoverje da kao poklon donose nesreću

Naizgled bezazlen i elegantan poklon, par rukavica u nekim kulturama nosi neobičnu simboliku. U mnogim evropskim zemljama, među slovenskim narodima, ali i u Kanadi, pokloniti nekome rukavice znači „udaljiti se” od te osobe – kao da se metaforično više nećete dodirivati, niti držati za ruke. Otuda je nastalo sujeverje da rukavice donose nesreću ako se daju na poklon, osim ako se ne da novčić u zamenu, kako bi se poklon smatrao „kupljenim”, a ne darovanim.

Uz kostime kraljice Elizabete

Rukavice su bile neizostavan deo garderobe britanske kraljice Elizabete Druge tokom njenih sedam decenija vladavine. Bele ili svetle, uvek ih je nosila na javnim događajima i ceremonijama, u skladu s kraljevskim pravilima odevanja koja nalažu da ruke budu prekrivene. Ipak, one su imale i praktičnu funkciju – štitile su joj ruke dok ih je pružala na rukovanje ili dodirivala građane.

Obično su bile izrađene od mekane kože ili svile, ručno šivene i pažljivo uklopljene s nijansom njenih kostima ili kaputa.

I danas deo svečane uniforme

U mnogim vojskama, bele rukavice su i danas obavezan deo svečane uniforme, posebno prilikom parada i državnih ceremonija.

Vojnici britanske Kraljevske i vatikanske garde, kao i pripadnici počasnih jedinica u Francuskoj i Rusiji, i danas nose rukavice kao deo strogo propisanog uniformisanog izgleda, tradicije koja traje vekovima.

Pametne za budućnost

U vremenu kada se tehnologija prepliće sa svim aspektima svakodnevice, rukavice su dobile novo značenje – omogućavaju korišćenje ekrana osetljivih na dodir. Napravljene su od posebnih provodljivih vlakana (najčešće srebrnih ili bakarnih), utkanih u vrhove prstiju. Zahvaljujući tome, električni impuls s kože prenosi se na ekran uređaja.

Pametne rukavice u sebi često sadrže i senzore koji mere temperaturu, puls i pokrete šake, pa se koriste u medicini, rehabilitaciji i sportu.

Jedan od najzanimljivijih projekata su rukavice za virtuelnu i proširenu stvarnost. One koriste mikro-senzore, motore i vibracione elemente kako bi korisniku omogućile da „oseti” digitalne objekte u virtuelnom prostoru.

Ove rukavice otvaraju potpuno novi svet u video-igricama, edukaciji i čak u daljinskoj hirurgiji