Kako su prva slova učili u Batajnici

Osnovna škola ,,Boško Palkovljević Pinki” u beogradskom prigradskom naselju Batajnica prošlog meseca obeležila je 64 godine postojanja pod tim imenom, ali istorija ove obrazovne ustanove seže u mnogo dalju prošlost. Ona baštini nasleđe škole iz 1875, koja se nalazi u neposrednoj blizini, pa tako zapravo obeležava jubilej od čak 150 godina postojanja.

Slobodanka Šarenac, bibliotekarka Osnovne škole ,,Boško Palkovljević Pinki” podseća da se nedaleko od današnjeg zdanja nalazila srpska narodna osnovna škola koja je radila u okviru crkve. Počela je s radom 1708. godine i bila je simbol početka razvoja školstva u jugoistočnom delu Srema. Reformom školskog sistema u Austro-ugarskoj monarhiji, postala je obrazovna institucija, čiju zgradu je sagradio knez Nikola Vulko 1875. godine uz pomoć naroda.

„Od 2018. godine je kulturno dobro grada Beograda i zaštićeni spomenik kulture. Prepoznatljiva je po poštovanju različitosti, negovanju duha tolerancije i zajedništva”, kaže Slobodanka Šarenac.

U Letopisu škole nalazi se i školska izvešća od 1887/88. godine o napredovanju učenika, upisnica, odeljenja i učitelja koji su ih vodili. Zapisano je i da je u školi od osnivanja do penzionisanja, pred sam početak Prvog svetskog rata, radila učiteljica Marija Šijakova. Podaci o školi ne postoje za period od 1912. do 1915. godine, ali pouzdano se zna da je škola radila.

U toku Prvog svetskog rata, radila je neredovno, pohađao ju je mali broj učenika, a đaka je bilo više nakon završetka rata i ulaska u novu državu, Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca, kasnije Kraljevinu Jugoslaviju.

U tom periodu učitelji drže predavanja za narod čiji je cilj narodno prosvećivanje, a zbog sve većeg broja učenika, od početka 30-tih godina 20-og veka, pokrenuta je inicijativa o podizanju nove školske zgrade i otvaranju viših razreda. Međutim, ideja nije realizovana.

Tokom Drugog svetskog rata, pripadnici Kulturbunda iz Stare Pazove oštetili su inventar i školske prostorije, ali škola je radila, neredovno. U to vreme Batajnica je bila u sastavu NDH, pa je naziv škole Državna osnovna promenjen u Državna pučka škola, a đaci su bili poznati ilegalci i partizanski kuriri, kao Svetislav Golubović Mitraljeta, narodni heroj, Žarko Jovanović Jagdino, autor romske himne ,,Đelem, đelem”, i brojni drugi...

Nakon oslobođenja, škola je osim nižih razreda, imala peti i šesti i status više osnovne škole.

Posleratno vreme i zbog promene zakona donosi sve više dece u đačke klupe, a u školi su organizovani analfabetski tečajevi, oficirski kursevi. Ostalo je zabeleženo da je u tom periodu posebno bila angažovana Angelina Mihajlović, učiteljica i upraviteljka škole, koja je vodila i hor. Od 1959. uvodi se novi nastavni plan i program, škola se povezuje s lokalnom sredinom, kroz društveno-korisni i proizvodni rad i nove predmete.

Veća naseljenost vrlo brzo je uslovila otvaranjem dve škole u Batajnici. OŠ ,,Boško Palkovljević Pinki” otvorena je 22. oktobra 1961. u prisustvu majke narodnog heroja po kojoj je škola dobila ime i tadašnjeg partijskog rukovodstva.

Razvoj kulturnih aktivnosti, rad pionirskog odreda ,,Pinki”, brojne sekcije, svedoče o bogatom životu škole u periodu 60-tih, 70-tih i 80-tih godina prošlog veka. Nagle i burne društvene promene nakon raspada države i građanskih ratova menjale su i školu, ali njen duh ostao je isti, nepromenjen.