Za čiste ruke i grlo bez sluzi

Još su stari Grci i Rimljani biljku sapunjaču (Saponaria officinalis L.) koristili kao sapun, jer zbog visokog sadržaja saponina (36 odsto) pri trljanju u vodi stvara penu. Otuda naučni naziv potiče od latinske reči sapo što znači sapun. Kod nas je poznata i pod nazivima sapunika, slinarica, sopunica, penušavac... Raste kao korov po jarkovima, nasipima, međama, starim voćnjacima i vinogradima, pored obala reka, kanala, po svežim livadama, šikarama, itd. Često se gaji kao ukrasna biljka po vrtovima, baštama i parkovima.

U Srbiji se sapunjača nalazi na spisku retkih i ugroženih vrsta, iz tog razloga je ne bi trebalo sakupljati i brati u prirodi. Cveta tokom celog leta. Plod je čaura.

U narodnoj medicini primenjuje se od najstarijih vremena, kao lekovita sirovina koristi se koren i nadzemni deo biljke u fazi cvetanja. Od biološki vrednih supstanci sadrži saponine, triterpenske saponozide (saporubrozid), smole, gumu, gorke materije, holin, mineralne materije, skrob, vosak, i dr.

Sakupljanje korena vrši se sa starijih biljaka tokom marta i aprila ili od druge polovine septembra do novembra. Sakupljeno korenje treba očisti od zemlje i nečistoća, potom iseći na manje delove i sušiti na suncu ili u sušnici. Osušen koren je gorko sladunjavog ukusa, bez naročitog mirisa, crveno smeđe boje.

Ubiranje nadzemnih biljnih delova vrši od maja do avgusta, odnosno dok su biljke u fazi cvetanja. Sakupljeni biljni materijal suši se na tavanu uz dosta promaje ili u sušari. Osušeni materijal se čuva u papirnim ili jutanim vrećicama, ali ne duže od godinu dana.

Lekoviti pripravci koriste se kao sredstvo za lakše izlučivanje mokraće i izbacivanje sluzi iz grudi. Ekstrakt sapunjače ulazi u sastav kombinovanog sirupa „Thymotussan”. Infuze, tinkture, ekstrakti, čajevi, primenjuju se kao pomoćno lekovito sredstvo kod prehlada, reumatskih tegoba, gihta, kožnih bolesti.

U kozmetičkoj industriji koristi se za proizvodnju šampona za pranje kose, pasti za zube, vode za usta, itd.