U tišini modrih dubina kod turske rivijere, blizu slikovitog Adrasana, u okrugu Kumludža, otkriveno je pravo arheološko čudo – teret antičkog broda koji je potonuo pre više od dva milenijuma. Ovo otkriće, koje su stručnjaci već nazvali „revolucionarnim”, u svetu podvodne arheologije, baca novo svetlo na trgovačke rute helenističkog i rimskog sveta.

Na dubini između 33 i 46 metara, arheolozi su pronašli izuzetno očuvane keramičke posude – tanjire, činije i poslužavnike – koji su preživeli vekove pod morem gotovo netaknuti. Reč je o istočnoj sigillata grnčariji, luksuznoj vrsti crvenog keramičkog posuđa, koje je nekada bilo rasprostranjeno širom Mediterana. Iako su vekovima bili zatrpani peskom, predmeti su zahvaljujući drevnoj tehnici zaštite glinom očuvani u originalnoj boji i sa netaknutom površinskom teksturom.

„Ovo otkriće ima neprocenjivu vrednost, ne samo za Tursku, već i za zajedničko kulturno nasleđe čovečanstva”, izjavio je turski ministar kulture i turizma Mehmet Nuri Ersoj, koji je lično zaronio kako bi se uverio u značaj nalaza.

„Keramika nam pruža dragocene uvide u tehnike proizvodnje i pakovanja koje su korišćene pre više od 2.000 godina”, rekao je.

Artefakti su već preneti u specijalizovanu laboratoriju u regionu, gde se pažljivo čuvaju i konzerviraju. Naučna zajednica ne krije oduševljenje – na jednom mestu sačuvano je na stotine posuda sa čak 25 različitih dizajna, što ovaj „keramički brodolom” čini jedinstvenim u svetu.

Identifikovano više od 400 brodoloma

Pored naučnog značaja, otkriće je podstaklo i niz kulturnih inicijativa: već ovog meseca u Kemer-Idiros oblasti počinje izgradnja specijalizovanog Mediteranskog muzeja podvodne arheologije, gde će ova kolekcija biti prikazana javnosti. Istovremeno, Arheološki muzej u Antaliji produžava radno vreme i otvara nova vrata podvodnoj arheologiji kroz stalnu postavku.

Turska je u poslednjih nekoliko godina značajno uložila u očuvanje i istraživanje kulturnog nasleđa – kako na kopnu, tako i pod morem. Tokom 2024, koju su proglasili „Zlatnim dobom arheologije”, širom zemlje je sprovedeno više od 765 arheoloških iskopavanja, a cilj je da ih do 2026. bude najmanje 800.

Samo u delu između Patare i Mersina već je identifikovano više od 400 brodoloma. Trenutno su aktivna četiri velika podvodna iskopavanja pokrenuta predsedničkim dekretom, što svedoči o ozbiljnom pristupu i želji Turske da preuzme vodeću ulogu u očuvanju svetske podvodne kulturne baštine.

Među ključnim ciljevima Turske je da ove nalaze približi javnosti, ali i da podstakne razvoj arheološkog turizma. Ronjenje uz antičke olupine, pogotovo duž Egejske obale i turske rivijere, postaje sve popularnije među avanturistima i ljubiteljima istorije, a Turska privlači ronioce povoljnom temperaturom vode tokom cele godine. Gradovi poput Kaša, Fetija, Bodruma i Čanakalea, gde se nalazi Istorijski podvodni park Galipolje, spadaju među najbolje lokacije za ronjenje na svetu i nude spoj prirodnih lepota i istorijskog nasleđa.