Na pustinje se često gleda kao na idealne lokacije za nuklearne testove, jer su ti retko naseljeni i sušni predeli učinili da nuklearne sile veruju da su ove oblasti nekako idealne. Ubrzo nakon što su počela nuklearna testiranja širom sveta, međutim, postalo je očigledno da sadržaj bombi ne pada samo na mesto eksplozije, već da putuje daleko i široko.

Tokom 1960-ih, francuska vlada je, tokom kolonizacije zemlje, izvela 17 nuklearnih proba u alžirskoj Sahari.

Studije pokazuju da je desetine hiljada Alžiraca i francuskih vojnika bilo izloženo radijaciji nakon tih eksplozija, prenosi Science Adviser.

Kada su oluje saharske prašine danima mutile evropsko nebo 2022. godine, naučnici su sproveli nekoliko testova da bi razumeli od čega se sastoje naslage koje su ostajale na zemlji, na zgradama i po automobilima. Otkrili su da oblaci prašine sadržavali radioaktivni pesak.

Nuklearni testovi SAD i Sovjetskog Saveza

Francuski istraživački tim prikupio je 53 uzorka, tražeći određene radioaktivne izotope, koji bi vezali radioaktivnu prašinu za alžirski region Regan, gde su sprovedena ispitivanja. Umesto toga, otkrili su da se nivoi plutonijuma uopšte ne poklapaju.  Još više iznenađuje činjenica da radioaktivnost u saharskom pesku koja je plutala Evropom, zapravo, potiče od nuklearnih testova SAD i Sovjetskog Saveza.

Da li su SAD i Sovjetski Savez, takođe, izvodili nuklearne testove u Sahari? Ne, nisu. To je ono što ovo otkriće čini posebno fascinantnim.

Uporedno sa ovim, francuske nuklearne probe su činile manje od pola procenta detonacione snage Sovjetskog Saveza i američkih testova. U stvari, izotopski odnosi francuskih nuklearnih testova bili su 0,07, dok su testovi SAD i Sovjetskog Saveza imali prosečan odnos 0,187. Studija je pokazala da su uzorci više bili usklađeni sa poslednjim testovima.

Iako ni SAD ni Sovjetski Savez nisu vršili testove u Sahari, oni su obavljali nuklearne probe na istoj geografskoj širini na kojoj se nalazi Južni Alžir.

Krhotine koje potiču od eksplozija mogu da putuju 8 kilometara. Eksplozivni ostaci nisu samo jednosmerni, već putuju i vetrom. Možda izgleda čudno, ali krhotine mogu da potiču sa lokacija koje su prilično udaljene, što, takođe, naglašava razornu snagu nuklearnih eksplozija.

Radioaktivne oluje

Kampanja građanskog učešća 2022. koja je prikupila 110 uzoraka u šest zapadnoevropskih zemalja ponovila je rezultate francuske studije.

Građanska naučna kampanja identifikovala je poreklo prašine iz regiona Regan u Alžiru, gde su Francuzi izveli svoje nuklearne testove, ali je, takođe, otkrila da su uzorci više u skladu sa detonacijama iz testova SAD i Sovjetskog Saveza.

Studija sprovedena 2000. godine koja je prikupljala uzorke „kišne prašine“ u Grčkoj tokom saharske oluje prašine, otkrila je da radioaktivni nuklidi potiču iz Černobila.

Ovo može zvučati zastrašujuće - prašnjave oluje radioaktivnog peska danima su se kovitlale nad evropskim zemljama. Ipak, prema istraživačima, „rizik je zanemarljiv”.

U stvari, evropsko tlo ima isti nivo radioaktivnosti kao saharska prašina.

„Groznica doline”

Najveća opasnost koju prašnjave oluje predstavljaju je zagađenje i pogoršanje kvaliteta vazduha.

Uobičajeno stanje uzrokovano udisanjem prašine je „groznica doline” (valley fever), posebno česta u sušnim predelima, u južnim američkim državama (Arizona, Kalifornija, Novi Meksiko, Teksas), kao i u Centralnoj i Južnoj Americi.

Dolinska groznica je stanje koje u suštini izaziva infekciju uzrokovanu udisanjem gljivice kokcidioides iz vazduha. Ljudi se zaraze kada udahnu mikroskopske spore gljivice koje se podižu u vazduh prilikom vetra, građevinskih radova ili drugih aktivnosti koje remete tlo. Bolest nije zarazna, a simptomi često podsećaju na grip, mada mogu uključivati i bakterijski meningitis.

Što je neko udaljeniji od porekla prašine, manja je verovatnoća da će se zaraziti, ali pored rizika od infekcije, može doći i do iritacije respiratornog sistema.

Prema Evropskoj komisiji, prašne oluje, takođe, utiču na atmosferu, posebno u vezi sa vremenskim prilikama, klimom i sunčevim zračenjem, piše IFL Science.

Čudno je to što prašina može imati efekat i zagrevanja i hlađenja. Konkretno, prašina može da utiče na smanjeno prolaženje sunčevih zraka, hladeći površinu Zemlje. Prašina, takođe, može da apsorbuje infracrveno zračenje, što dovodi do efekta zagrevanja.

Za saharsku prašinu se kaže da ima „umereni efekat”, jer čestice prašine mogu da povećaju padavine u određenim uslovima. Saharska prašina sadrži važne hranljive materije kao što su gvožđe i fosfor, kao i druge organske materije, koje su, zapravo, potrebne za đubrenje okeana i mora. Ipak, povećane koncentracije mogu dovesti do „prljavih kiša” ili „kiša od blata” koje utiču na vidljivost i proizvodnju solarne energije i imaju štetne efekte na mašine.

Mediteranski region je posebno ugrožen zbog izazovnih uslova i problema u vezi sa prašnjavim olujama, jer je region okružen nizom pustinja.

Region Sahela i pustinje Sahare čine do 70 odsto svetskih izvora prašine; od toga 12 odsto pada u Evropu kroz sporadične epizode ​​prašine, sa većom učestalošću u proleće.