Lusteri škole iz Murana – staklena umetnička dela

Staklari iz Murana vekovima su držali monopol u kvalitetu pravljenja stakla i dugo su bili jedini u Evropi koji su umeli da naprave ogledalo.

Murano se obično opisuje kao ostrvo u Venecijanskom zalivu, mada je kao i Venecija, ustvari, arhipelag malih ostrva povezanih mostovima. Razvoj Murana kao centra staklarskog zanata počeo je 1291. godine kada je Mletačka republika naredila majstorima da presele svoje radionice iz Venecije u Murano, jer je livenje stakla predstavljalo opasnost od požara u gradu na vodi čije su građevina u to vreme pretežno bile od drveta.

Staklari su na ostrvu ubrzo postali ugledni građani. Vremenom su razvili mnoge tehnologije, koristeći pesak kao osnovni materijal. Postigli su kontrolu nad bojama, kako današnji stručnjaci objašnjavaju, kao „transparentnost ili prilagodljivost stakla”. Usavršili su i različite dekorativne tehnike. Tako su neki od njihovih izuma, na primer kristalno, zatim emajlirano zvano smalto, kao i staklo sa zlatnim nitima koje nosi naziv aventurine. Takođe, oni su prvi napravili staklo u više boja ili milefjori, kao i mlečnobelo – lantimo. Njihov izum, popularan u svetu bogatih i glamura su i stakla koja su imitacija dragog kamenja.

Sve ove vrste stakla mogu da se vide na lusterima u vili Nika s kraja 19. veka koja je pripadala jednom od uglednih pomorskih kapetana sa ostrva Lošinj na severnom Jadranu. Smeštena u zalivu Čikat poznatom po bogatstvu rastinja koje su pomorci donosili iz celog sveta, ona je jedna u nizu raskošnih vila zidanih u vreme početaka evropskog turizma, kada je austrijska vlada proglasila ovo područje susreta morskog vazduha i lekovitog bilja klimatskim lečilištem ili „morskom banjom”. Neke od vila pripadale su bečkoj gospodi.

Vila je nedavno rekonstruisana, objašnjava vodič i ujedno saradnica lošinjskih hotela Katarina Setnik. U vili je otkrivena retka kolekcija lustera murano stila i izrade. Oni krase skoro sve prostorije u zdanju od najkvalitetnijeg mermera, od kojeg su pravljene i stepenice i kade u kupatilima. Glavni i veliki luster koji liči na brodić i visi iznad stola u velikoj kapetanovoj trpezariji, napravljenoj po ugledu na brodske kuhinje sa dugačkim stolovima od debelog drveta. Njegove figure predstavljaju čaše.

Šareni ili lusteri od višebojnog stakla su u gostinskim prostorijama, raskošni sa zlatnim nitima u holovima, a oni sa mlečnobelim staklom uglavnom u spavaćim sobama. U vili danas borave samo samo izuzetni gosti, kaže vodič, uglavnom iz sveta poznatih, koji pored bazena iza gustih borova mogu da se zaštite od radoznalih očiju, kao i oni iz visokih poslovnih krugova –  s obzirom na to da je cena boravka u ovom zdanju 20. 000 evra za noć.

Kako Setnik objašnjava, lusteri od murano stakla su upravo vrhunski izraz luksuza, koji ne mogu svi sebi da priušte, kao i najcenjenije umetnosti u svetu rasvete. „Oni su sinonim za izuzetnu eleganciju, sofisticiranost i majstorsko umeće u staklarskoj industriji. Izrađeni su od visokokvalitetnog murano stakla. Ovi lusteri često prikazuju razne i neobične detalje, boje i oblike, tako da je svaki od njih unikatan”, kako kaže sagovornica.

Majstori slikarstva na staklu na ostrvu Murano su i dalje poznati po svojoj veštini i kreativnosti, jer se i dalje u tamošnjoj fabrici ručno izrađuju umetnički komade rasvete, koji se ističu u svakom prostoru. Turisti iz Venecije, vozeći se čamcem petnaestak minuta, dolaze da vide kako majstori to rade. Danas često kombinuju tradicionalne tehnike izrade stakla sa savremenim dizajnom, stvarajući lustere koji su istovremeno i klasični i moderni. „Mogu da se prilagode različitim prostorima, u koje unose sofisticiranost i glamur. Svaki luster iz Murana je jedinstven, budući da su ručno izrađeni, kao ekskluzivna svetlosna umetničkih dela. Bilo da su u pitanju raskošne boje, složeni oblici ili delikatni detalji. Majstori murano stila kao svoju devizu ističu savršenu rasvetu lustera koji je ujedno centralni dekorativni izraz u prostoru u kom se nalazi”, kaže Setnikova.