Venecija severa leži na četrnaest ostrva

Za ljubitelje bajki Stokholm je grad u kojem je odrastala Pipi Duga Čarapa, devojčica s kosom boje šargarepe, o čijim je avanturama pisala Astrid Lindgren. Za fanove najpopularnijeg švedskog benda glavni grad Švedske prva je stanica s koje je Aba krenula putem muzičke zvezdane galaksije. U Stokholmu se nalazi i muzej Alfreda Nobela, čiji je najpoznatiji izum promenio sudbinu čovečanstva, a ljubitelji istorije neće propustiti da u ovom gradu posete muzej posvećen vikinzima, koji su u ranom srednjem veku pokorili dobar deo Evrope.

Glavni grad Švedske ušao je čak i u udžbenike psihologije, jer stokholmski sindrom opisuje pozitivna osećanja koja zarobljenici počinju da razvijaju prema otmičarima, kada s njima provode dosta vremena.

Međutim, Stokholm i Švedska danas važe za grad i zemlju koji su najbolje prilagođeni za život osoba s invaliditetom, jer su sve javne ustanove i sistem javnog prevoza prilagođeni građanima i turistima s fizičkim i mentalnim hendikepom, pa nije retkost da ispred kafića i restorana vidite lift namenjen za prevoz osoba u invalidskim kolicima.

Gamla stan, polazna tačka

Osnovan u 13. veku, glavni grad kraljevine Švedske izgrađen je na četrnaest ostrva, međusobno povezanih s više od pedeset mostova. U obilazak Stokholma turisti najčešće kreću od Gamla stana, najlepšeg i najstarijeg dela grada koji je ušao u Ginisovu knjigu rekorda kao jedno od najstarijih netaknutih gradskih jezgara na svetu. Gamla stan prostire se na tri ostrva i krase ga uske kaldrmisane ulice i renesansne zgrade, obojene u crvenu, narandžastu i žutu boju, od kojih su mnoge sagrađene u 16. i 17. veku. Na samom početku starog grada nalazi se monumentalna Kraljevska palata, jedna od najposećenijih turističkih atrakcija u gradu, koja sadrži oko 600 odaja, ispred koje možete uživati u smeni garde, ali i posmatrati proteste ekoloških aktivista.

U neposrednoj blizini Kraljevske palate nalazi se zgrada švedskog parlamenta, ispred koje svake subote demonstrira i Greta Tunberg, koja je kao tinejdžerka postala simbol ekološke pobune. Polovinom septembra, kada smo obišli Stokholm, protestovali su pripadnici „Grinpisa” koji su tražili da krave pasu na travnjacima, a ne u štalama, kako bi davale zdravije meso i mleko. U srcu Gamla stana nalazi se muzej Alfreda Nobela, u kojem posetioci mogu videti njegovu naučnu zaostavštinu i upoznati se s biografijom najnovijih dobitnika ove prestižne nagrade, koja se svake godine dodeljuje u Kraljevskoj akademiji nauka.

U starom gradu nalazi se i najveći broj kafića i restorana u kojima turisti uživaju u mini-odmoru između obilazaka gradskih znamenitosti i kupuju suvenire, a najveća gužva tokom jeseni jeste u onima koji prodaju tople čarape, šalove i rukavice, kao i male drvene konjiće za decu, koji su zaštitni znak Švedske, zajedno s Pipi Dugom Čarapom.

Nakon što obiđu Gamla stan, turistima se savetuje da jedan dan odvoje za obilazak ostrva Jurgorden, zelenu oazu koja se prostire na 280 hektara, zbog čega s pravom nosi naziv pluća grada. Na njemu se nalaze muzeji koje turisti najčešće obilaze – Muzej Abe, Vasa muzej, Muzej vikinga, Muzej nordijske istorije (Nordiska) s više od 1,5 miliona eksponata, Muzej duhova, ali i veliki luna park u kojem uživaju najmlađi ... Zvanično najposećeniji muzej u celoj Skandinaviji – Vasa muzej otvoren je 1900. godine i unutar njega se nalazi veliki ratni brod „Vasa” koji predstavlja najbolje očuvan brod iz 17. veka i jedinstveno umetničko blago. Brod „Vasa” krenuo je na svoju prvu plovidbu 1628. godine i potonuo svega nekoliko minuta nakon isplovljavanja, zbog čega nosi i naziv „švedski Titanik”. Na dnu stokholmske luke ležao je čak 333 godine, sve do 1961. godine, kada je pronađen i izvučen, a restauracija je trajala čitavih 17 godina, nakon koje je oko broda izgrađena zgrada – današnji muzej. Tri jarbola na krovu muzeja prikazuju visinu originalnih jarbola broda. Cena ulaznice za Vasa muzej iznosi 20 evra, a obilazak traje oko dva sata.

Ukoliko ste obožavalac najpopularnije švedske grupe, pobednice na „Evroviziji” u Brajtonu 1974. pre tačno pola veka, za Aba muzej spremite 27 evra. Ulaznica mora da se kupi onlajn nekoliko dana ranije. Osim scenske garderobe koju su nosili članovi ovog benda, u muzeju se nalaze i delovi originalnog muzičkog studija gde je Aba stvarala svoje najveće hitove, kabriolet u kojem su krstarili Evropom, sve snimljene ploče, delovi filmskog seta sa snimanja filma „Mama mija”. Posetioci mogu u muzeju i da zapevaju uz avatare ove muzičke grupe, kao njen peti član.

Sledeća stanica na obilasku ostrva Jurgorden obično je Muzej Vasa, Muzej vikinga i Nordijski muzej koji se nalaze u prvom komšiluku Abinog muzeja, a ukoliko je vreme lepo, obavezno izdvojite vreme za obilazak Skansena, najstarijeg muzeja na otvorenom na svetu. U njemu posetioci mogu videti nordijske divlje životinje u svom prirodnom ambijentu, veliki akvarijum koji sadrži oko 200 egzotičnih vrsta i šetati kroz prelepo dekorisane vrtove. Međutim, ono što Skansen čini posebno atraktivnim jeste „šetnja kroz istoriju” Švedske u kojoj turisti, kao u nekoj vremenskoj mašini, mogu videti kako su izgledale kuće, radnje, radionice i stanovnici ove zemlje u različitim epohama, počev od 1720. godine.

Brodom, tramvajem ili busom

Do ostrva Jurgorden može se doći peške, brodom, tramvajem ili autobusom, a karta u jednom pravcu za bilo koji oblik javnog transporta košta oko pet evra.

Ako vas posluži lepo vreme, krstarenje oko stokholmskih ostrva svakako treba da bude sastavni deo obilaska švedske prestonice, a cena krstarenja zavisi od dužine turističkog obilaska, ali i tipa broda – vožnja otvorenim brodom skuplja je od krstarenja zatvorenim plovilom. Naša je preporuka da se vozite brodovima koji pripadaju sistemu javnog transporta, s kojima možete prelaziti s ostrva na ostrvo, jer karta košta svega pet evra, za razliku od znatno skuplje karte koju ćete platiti za organizovano turističko krstarenje Stokholmom.

Fika, pauza u toku radnog dana

Ono što je sijesta za Špance, to je fika za Šveđane – pauza tokom radnog dana, koja se koristi za kafu i obrok. I dok je za ljubitelje slatkiša fika sinonim za kafu i rolnice s cimetom, čiji opojni miris dopire iz svakog kafića, drugi ovu pauzu koriste za uživanje u ćuftama s mesom, pireom i sosom od brusnice. Skandinavski gradovi s pravom nose epitet najskupljih u Evropi, pa ćete uživanje u kafi u Stokholmu platiti oko pet evra, gazirana pića prodaju se po istoj ceni, cimet rolnice takođe koštaju oko pet evra, dok glavno jelo košta između 20 i 30 evra. Popularni skandinavski napitak akvavit, koji sadrži oko 40 odsto alkohola i čiji ukus podseća na votku, košta oko deset evra, koliko u proseku košta i čaša piva. Ljubitelji dobre kapljice mogu posetiti i Muzej pića, koji se takođe nalazi na ostrvu Jurgorden, u kome se mogu probati najpopularnija skandinavska pića i upoznati se s njihovim istorijatom.   

Zaboravite na keš

Zvanična valuta Švedske je kruna, a ova skandinavska zemlja gotovo u potpunosti ukinula je mogućnost plaćanja kešom. Osim u retkim turističkim radnjama, u kojima se i dalje može plaćati gotovinom i u evrima, plastični novac zamenio je keš gotovo na svakom mestu. Karte za metro, voz, tramvaj i brod mogu se platiti samo debitnim ili kreditnim karticama, a najveći broj radnji na ulazu ima natpis „samo kartice”. U veoma retkim situacijama, kada aparat za plaćanje karticama otkaže poslušnost, karte za javni prevoz mogu se platiti samo švedskim krunama. Ulaznice za većinu muzeja u glavnom gradu Švedske takođe je moguće platiti samo plastičnim karticama, a ulaz u najposećenije ustanove kulture potrebno je kupiti unapred – najčešće preko zvaničnog sajta muzeja.