Sijaju kupole hrama Svete Petke

Auto-putem kroz sremsku ravnicu za oko dva sata stiže se u Semberiju i njen administrativi centar Bijeljinu.

Pred gradom nalazi se veliki kružni tok s putokazima za Banjaluku, Pavlovića most i etno-selo Stanišići, a mi biramo isključenje ka centru grada.

Već odatle, u daljini s leve strane, putnika pozdravi odsjaj sunca s pozlaćenog petokupolnog hrama monumentalnog manastira Svete Petke u Bijeljini.

Freske i raskošni duborezi

Zvuk zvona sa zvonika nad ulaznom kapijom odjekuje ravnicom pozivajući na liturgiju.

Uđosmo kroz kapiju u kompleks manastira. Veliki broj posetilaca i vernika već se okupio u gornjoj crkvi posvećenoj Svetoj Petki. U crkvi postoji i donji „zimski” hram posvećen ruskim svetiteljima.

U gornjem hramu prisustvovali smo liturgiji, a posle nje, s dobijenim blagoslovom mitropolita zvorničko-tuzlanskog gospodina Fotija, započesmo razgledanje i fotografisanje unutrašnjosti donje i gornje crkve. Opčinjeni lepotom oslikanih fresaka i ikona kao i raskošnim duborezima ikonostasa i tronova, ne primetismo da smo ostali više od sat i po u hramu.

Porta je lepo uređena, smeštena kraj jezera s voćnjakom.

Pozlaćene kupole karakteristične su za rusku arhitekturu. Na spoljašnjim zidovima crkve dominiraju ikone Isusa Hrista, Presvete Bogorodice, Svete Petke i Svetoga Save. Tu su i likovi ruskih duhovnih gorostasa kneza Vladimira Kijevskog, kneginje Olge, Prepodobnog Simeona Mirotočivog, sve izrađene tehnikom mozaika. Iznad cokle crkve krupnim slovima u malteru ukrug oko crkve nalazi se natpis s psalmom 22 „Gospod je pastir moj i ničega me neće lišiti”.

Levo od hrama izdvaja se konak, kao i odlično osmišljen i uređen vrt s letnjim amfiteatrom.

Naspram zapadnih ulaznih vrata dominira skulptura stradale carske porodice Romanovih u vencu, aleja sa skulpturama velikana srpske državotvornosti i duhovnosti, s centralnom skulpturom Svete Petke i česmom.

Tu su i biste Karađorđa, kneza Miloša, Dostojevskog, patrijarha Pavla, Isidore Sekulić, Desanke Maksimović...

Na severnoj strani manastirske porte, iza biste Svete Petke, sagrađen je memorijalni centar s kapelom posvećen Vaskrsenju Isusa Hrista s upisanim imenima postradalih i prognanih Srba iz poslednjeg rata područja Sarajeva, Ilijaša, Vogošće i Rajlovaca.

Sveštenoslužitelju Vasi Popoviću, našem domaćinu, bilo je drago što smo u manastir došli baš pred crkvenu slavu posvećenu Svetoj Petki:

– Njen kult neguje se u celom slovenskom svetu. Mošti Svete Petke nalaze se u sabornom hramu Moldavske mitropolije u Jašiju u Rumuniji. Bile su u Bugarskoj u Trnovu. Posle pada Bugarske prenete su u Srbiju, na molbu kneginje Milice sultanu Bajazitu u srednjovekovni grad Županjevac, sadašnja opština Rekovac. Odatle su prenete u manastir Ljubostinju pa u Beograd do njegovog pada 1521. godine. Tada ih sultan Sulejman seli s prognanim stanovnicima Beograda u Carigrad, a odatle ih prenose u grad Jaši, gde se i danas čuvaju osim dva prsta šake koji se nalaze u kapeli Svete Petke na Kalemegdanu.

Sveštenik podseća i da je ideja da se podigne ovaj kompleks potekla od vladike Vasilija, koji je na tadašnjem zapuštenom močvarnom terenu s pet jezera otkupio sitne parcele i objedinio ih u jednu. Onda su zemljište iskrčili i posadili voćnjak u jednom delu, a tih pet jezerceta spojili u jedno. Teren su, kako objašnjava, izdrenirali i pripremili za izgradnju manastira. Sada je ovo rado posećeno molitveno i turističko mesto, a restoran pod imenom „Pet jezera” podseća na nekadašnja jezerca. Zemljište oko manastira je urbanizovano te je nastalo lepo uređeno predgrađe Bijeljine.

Restoran je zakupio i domaćinski brine o njemu Milenko Zupur, takođe prognan s ognjišta iz sarajevske regije. U ovom etno-restoranu mogu se probati specijaliteti Semberije.

Saznajemo i da su crkvu gradili najbolji majstori iz okoline: zidari, tesari, stolari, umetnici sve po planovima koje je vladika Vasilije doneo s putovanja i poseta Rusiji.

Kapela s imenima žrtava rata

Izašao je u susret prognanim ljudima i njihovoj želji da se sagradi kapela, u kojoj će biti upisana imena žrtava odbrambenog otadžbinskog rata iz sarajevske regije. Sada se radi živopis. Ovi ljudi proterani iz zavičaja poneli su i svoje iskopane mrtve sa sobom. Sahranili su ih po mesnim grobljima u novom zavičaju, a njihova imena upisali na pločama u kapeli. Spiskovi se stalno dopunjuju.

Otac Vaso posebno ističe da „ovaj manastir, po želji vladike Vasilija, treba da bude most i veza između prošlosti, sadašnjosti i budućnosti svog pravoslavnog sveta kao i ikona carske Rusije i ruske kulture”.

Još treba napomenuti da je pokrovitelj crkvene slave Svete Petke ove godine grad Bijeljina s gradonačelnikom Ljubišom Petrovićem, s kojim crkva ima odličnu saradnju.