Slovensko poreklo grada na Elbi

Ni tmurno nebo ni jak vetar na izmaku zime ne mogu da umanje lepotu Drezdena, koji je obeležio istoriju Saksonije, jedne od 16 saveznih država Nemačke. Samo ime ovog više od devet vekova starog mesta potiče od staroslovenske reči „dreždani” koja je označavala narod iz rečne šume, odnosno močvare. Njegovo slovensko poreklo sačuvano je do našeg doba u pojedinim nazivima delova Drezdena, poput predgrađa Blažević i Pilnić.

Firenca na Elbi, kako nazivaju ovaj grad poznat po zdanjima stvaranim najviše u baroknom stilu, dom je gotovo 600.000 stanovnika. Svakodnevno iz samo dvadesetak kilometara udaljene Češke, ali i iz svih pravaca Nemačke, u njega stižu stotine turista, a po pravilu obilazak počinju iz starog jezgra Drezdena. I dok ih vodiči upoznaju s istorijom grada koji datira iz 12. i 13. veka, mnogi posetioci fascinirano gledaju monumentalne građevine sazidane uglavnom od kamena, koje se prostiru duž južne obale Elbe.

Brilova terasa

S Brilove terase, jedne od znamenitosti i turističkih atrakcija ovog mesta, pruža se prelep pogled na Elbu, kao i severnu obalu reke i Avgustov most, preko kojeg se dolazi do spomenika ovom vladaru iz 18. stoleća.

Na samoj terasi, koja s jedne strane vodi u veliki park, a s druge na plato gde je podignut dvorac, nalaze se muzej i Akademija umetnosti s ogromnom staklenom kupolom na vrhu. Velikim stepeništem stiže se do dela dvorca koji je mostićem spojen s drezdenskom katedralom. Ona je podignuta u vreme Avgusta Jakog Vetina, pošto je prihvatio katoličanstvo. U kripti crkve, posebno čuvano, nalazi se srce ovog vladara, dok je njegovo telo sahranjeno u Krakovu.

Predanja kažu da je mostić kojim su bili povezani katedrala i dvorac Avgust najčešće koristio prilikom pobuna, kad je trg bio preplavljen narodom, da bi bezbedno odlazio u crkvu da se moli.

Na zidu s druge strane dvorca pažnju posetilaca privlači više od 10 metara dugačak mural posvećen vladarima Nemačke do početka prošlog stoleća. Sastavljen je od porcelanskih pločica napravljenih u Majsenu, gradiću udaljenom nekoliko desetina kilometara, poznatom kao prvo mesto u Evropi gde se proizvodio porcelan.

Samo stotinak metara od Brilove terase nalazi se velelepno zdanje palate Cvinger, jedno od glavnih obeležja baroknog doba u Nemačkoj. Nekada je bila mesto najrazličitijih dešavanja, od učenjačkih skupova do cirkuskih predstava, a u njoj su čuvani i vredni predmeti od porcelana nastali u Majsenu.

Pored palate je Zemper opera, zgrada sagrađena krajem prve polovine 19. veka za čiji nastanak je zaslužan arhitekta Gotfrid Zemper. Prvobitno zdanje opere bilo je kombinacija nekoliko graditeljskih stilova, pre svega baroknog, ali je 1869. godine stradalo u požaru. Manfred Zemper zatim je pronašao projekte svog oca i stvorio gotovo istu građevinu, koja je otvorena dve godine kasnije i u njoj su prvo izvedena dela Vagnera i Štrausa.

Posmatrajući velelepna zdanja u blizini Brilove terase primetićete da su fasade na zidovima okrenutim ka reci i prometnim ulicama znatno tamnije od onih s druge strane. Upućeni ovu pojavu tumače vlagom i zagađenjem, koji utiču na to da određeni delovi građevina tamne brže od drugih.

Spletom ulica od Zemper opere stiže se do trga Nojmarkt, kojim dominira Bogorodičina crkva. Monumentalna građevina sagrađena je u 18. veku novcem stanovništva Drezdena, koje je u to vreme bilo velikom većinom protestantsko. Nastala je nakon što je Avgust Jaki, uz pomoć bogatstva iz riznice dinastije Vetin, pored dvora podigao katoličku crkvu.

Bogorodičina crkva, baš kao i veći deo starog jezgra ovog nemačkog grada, bila je uništena u bombardovanju saveznika u februaru 1945. godine. U posleratnom dobu Drezden je kompletno obnovljen, a na mestu građevina baroknog stila koje su bile sravnjene sa zemljom nikla su identična zdanja. Decenijama je, međutim, protestantska crkva u samom srcu grada bila u ruševinama, a obnovljena je tek 2005. godine i to po ugledu na zdanje koje je nekada ulepšavalo ovaj trg.

Kada se od starog gradskog jezgra krene ka obodima Drezdena, velika zdanja iz doba baroka i renesanse ustupaju mesta zgradama moderne arhitekture.

Parkovi i pešačka zona

Naravno, turiste posebno privlači pešačka zona, gde su smešteni tržni centri u kojima se tiskaju posetioci iz najrazličitijih krajeva planete. Ovde su i kiosci brze hrane, restorani u kojima se nude poznate kobasice, jedan od glavnih nemačkih specijaliteta, ali i poslastičarnice gde možete probati neke od čuvenih poslastica ove zemlje.

Drezden je, osim po istoriji, širom Starog kontinenta poznat i po obilju zelenih površina – čak više od 60 odsto grada pokriveno je parkovima i prirodnim oazama. Bio je četiri godine na Uneskovoj listi svetske kulturne baštine, ali je 2009. godine skinut s nje zbog gradnje mosta sa četiri trake preko reke. Ipak, to nije umanjilo lepotu Firence na Elbi.

Istorijske činjenice

Za osnivanje i širenje Drezdena zaslužna je dinastija Vetin, koja je na vlast došla 1206. godine. Najveći prosperitet ovaj grad na Elbi doživeo je u 17. i 18. stoleću, a najviše koristi dobijao je od trgovine drvetom i vunom. Krajem 19. veka bio je poznat kao istraživački centar. U drugoj polovini 20. veka bio je treći najveći grad u tadašnjoj Istočnoj Nemačkoj, posle Berlina i Lajpciga, a potpuno je obnovljen posle ujedinjenja dve Nemačke.

Milenijumska poplava

S Brilove terase gleda se pravo na Elbu, oko hiljadu kilometara dugu reku koja protiče kroz nekoliko država. Više puta u istoriji Drezden je bio na udaru poplava, a jedna od njih, nazvana milenijumska, zadesila je žitelje ovog grada 2002. godine. Kolike su bile njene razmere možda najbolje ilustruje podatak da je voda stigla do pomenute terase, koja se nalazi devet metara iznad obale reke.