Leteće vatrene strele

Kada su 1232. godine Mongoli opsedali kineski grad Kajfeng na njihove napade branioci su uzvraćali oružjem opisanim kao „leteće vatrene strele”. Kinezi su, takođe, bacali i bombe opisivane kao „podrhtavajući nebeski tresak” i po tome je većina istraživača utvrdila da je već u to vreme bio poznat barut koji je korišćen za eksploziv, ali i kao pogonsko punjenje. Mnogobrojni stručnjaci smatraju da baš ova naprava predstavlja preteču modernog balističkog projektila.

Inače, čovek je praktično od svog nastanka pokušavao da pronađe što efikasnije i ubojitije naprave koje su mu služile u odbrani, ali i napadu. Još pre nove ere ljudi su koristili katapult da bi lansirali tadašnje projektile – najčešće kamenje, komade stena ili vatrene lopte.

Tokom vekova istraživači su usavršili leteće projektile koji su vremenom postajali sve moćnije oružje. Uprkos činjenici da su poznati naučnici pokušavali da proniknu u tajnu funkcionisanja raketa, tek u prošlom veku izgrađen je prvi operativni balistički projektil modernog tipa V-2. Ovaj projektil izumeli su tokom Drugog svetskog rata Nemci, a procenjuje se da je ovo razorno oružje postizalo brzinu od 5.000 kilometara na čas i pogađalo ciljeve sa udaljenosti od čak 320 kilometara. Raketa V-2 pokretana je motorom na tečno gorivo i vođena je žiroskopskim stabilizatorom.

Prva ideja o „vazdušnom torpedu” prikazana je 1909. u britanskom filmu naučne fantastike „Vazdušni brod razarač”, gde se torpeda bežično upravljaju i sa njima se ruše vazdušni brodovi koji bombarduju London, što na određen način asocira na ideju o krstarećoj raketi.

Godine 1916, Lorens Speri je patentirao i napravio „vazdušni torpedo”. To je u stvari bio mali avion dvokrilac bez pilota koji je nosio eksploziv. Upravljanje je bilo sa auto-pilotom, a visina je održavana sa davačem barometarskog pritiska. Inspirisana ovim eksperimentom, američka vojska je razvila sličnu leteću bombu sa nazivom „ketering bag”. U periodu između dva svetska rata u Ujedinjenom Kraljevstvu razvijen je „RAE larinks” koji je imao nekoliko ispitivanja 1920.

Istorijski gledano, prvu krstareću raketu u pravom smislu razvili su Nemci. To je V-1, koja je lansirana u pravcu Engleske i zapadne Evrope u 1944. godine, tokom Drugog svetskog rata. Nemci su 1943, razvili program „Mistel”, koji se može smatrati kao bazno vazduhoplovno lansiranje krstareće rakete. Odmah posle rata, u američkom vazduhoplovstvu tekao je razvoj 21 različitog tipa vođenih raketa i projekata, uključujući i buduće krstareće rakete. Svi ti programi bili su otkazani do 1948, izuzev četiri.

Tokom perioda hladnog rata i trke u naoružanju, između Sjedinjenih Američkih Država i Sovjetskog Saveza, dalje se eksperimentisalo sa konceptom „leteće bombe” bez ljudske posade. Tražena su rešenja za primenu krstareće rakete sa kopna, podmornice i aviona.

Jedan od modernih projektila koji je nastao u poslednjim decenijama 20. veka je IKBR (intercontinental ballistic missile – interkontinantalna balistička raketa) – raketa sa dometom od 11.000 kilometara i brzinom od 24.000 kilometara na čas.

U poslednjim godinama prošlog i prvoj ovog veka, zahvaljujući razvoju tehnologije i otkrićima na polju ratne industrije stvoreni su razorni projektili koji mogu da se lansiraju ne samo iz druge države već i sa drugog kontinenta. Nažalost, sa jačinom projektila raste i broj žrtava koje ove ubojite naprave stvaraju.