Čista desetka

Ova stolica, čiji je zvaničan naziv NV-44, bila je svojevremeno favorit dizajnera Fina Jula, kojom se profesionalno ponosio više nego svim drugim što je uradio. Izrađena je od ružinog drveta i kože i to samo u 12 primeraka originalne proizvodnje. Ako je prava, a ne kopija onda je i basnoslovno skupa jer njena cena podrazumeva mnogo toga. U prvom redu, originalan dizajn − oblik, a zatim i sve ostalo što uz to ide: najskuplje kubansko drvo, zanatski izvajano kao savršena skulptura, najfinija koža kao presvlaka za tapacirano sedište, savršene i stabilne konstruktivne veze koje su izdržale sve moguće testove na aparatima za proveru kvaliteta u „komori za mučenje nameštaja”.

Te iste konstruktivne veze su istovremeno i vidljivo naglašene na mestima spajanja zadnjih nogu stolice sa leđnim naslonom i oba rukonaslona, čime je istaknuta virtuoznost izrade. Stolica je ergonomski perfektno dimenzionirana, tako da je zagarantovana udobnost sedenja tokom dužeg perioda. Nameštaj za sedenje je oduvek bio najzahtevniji zadatak za dizajnera. Na ovakvim izazovima Fin Jul je radio od samog početka svoje karijere.

Inspiraciju je nalazio u skulptorskim zahvatima savremenika, među kojima ga je najviše privlačilo delo umetnika Žana Arpa koji je nadahnuo dizajnera da 1944. godine oblikuje poznatu fotelju „Pelikan”, sasvim neobičnu za te godine. Fin Jul je kasnije svoju opčinjenost skulpturom usmerio na dizajn proizvoda, nikada ne odustajući od skulptoralnosti i istovremeno poštujući zakonitosti dobrog dizajna. Ta tendencija se ogledala u naporima dizajnera da dizajn što više približi organskim formama, čoveku bliskim i privlačnim.

Fin Jul je ostao zapamćen u istoriji dizajna kao „najbolji skulptor među dizajnerima i najbolji dizajner među skulptorima”.

Fin Jul (1912–1989)

Danski dizajner nameštaja i enterijera rođen je u Kopenhagenu, gde je studirao arhitekturu a istovremeno i Kraljevsku akademiju umetnosti. Paralelno sa arhitektonskim stvaralaštvom, usavršava i svoje znanje u oblasti dizajna i upornim radom i talentom stiče reputaciju jednog od najinovativnijih kreatora u tim oblastima. Za projekat svoje kuće 1942. dobija prestižnu dansku nagradu za arhitekturu. Godine 1945. pokreće sopstvenu dizajnersku praksu u Kopenhagenu. Dobitnik je pet zlatnih medalja na Milanskom trijenalu. Njegovi klijenti postaju najprestižnije evropske i svetske kompanije. Radio je ekskluzivne enterijere za Palatu Ujedinjenih nacija u Njujorku. Fin Jul je jedan od najzaslužnijih dizajnera nordijskog geografskog prostora za svetski uspeh i slavu dizajna druge polovine 20. veka. On je i projektant Trondhajm muzejskog prostora za afirmaciju industrijske umetnosti, čiji je bio nadahnuti zagovornik.

Arh. Radmila Milosavljević,
www.dopisna-skola-ambijent.rs