Kreativno spasavanje sveta

„Ready-made”, reciklaža, „do-it-yourself”, ideje rođene u 20. veku, svoj efekat su ispoljavale kroz umetnost, dizajn, filozofiju, psihologiju, privredne i socijalne odnose. U zavisnosti od ugla posmatranja, efekti su bili dalekosežni i opravdani, kako u domenu spasavanja planete od zagađenja prirodne sredine, sve do stvaralaštva u oblasti nove umetničke prakse. Umetnici su u nedostatku novih ideja a zatečeni usred nezamislivo razmahnute, pomahnitale tehnološke revolucije, potražili spas i inspiraciju u ovim trima, sveprisutnim tendencijama.

Da bi spasli svet od pošasti, posegnuli su za već korišćenim pa odbačenim stvarima i materijalima.

Jedan od takvih stvaralaca osamdesetih godina 20 veka bio je i Tom Dikson, koji je, inspirisan „do-it-yourself” estetikom panka, počeo da radi sa recikliranim materijalima. U početku je to bila svojevrsna kombinacija skulpture, dizajna, umetnosti i zanata. Dikson je u naletu svog stvaralačkog zanosa ovaj postupak nazvao „kreativno spasavanje sveta”. I osnovao je svoju kompaniju za „marginalni dizajn”. Kasnije se ipak priklonio neizbežnoj komercijalizaciji, u cilju uspešnijeg očuvanja sopstvene vizije.

Stolica „S” izrađena je u pedesetak varijanti pri čemu je dizajner koristio već korišćeni metal, gumu, kožu, trsku, papir, rogoz... stolica je i skulptura i upotrebni predmet, ali nikako nije obična – nad njom ćete se prvo zamisliti pa ćete tek onda sesti, i to oprezno i sa respektom, jer to dizajner i stolica od vas očekuju. Sa poštovanjem, jer ona nije rasipnička i arogantna u svetu izobilja, koji preti da nas zatrpa nepotrebnim stvarima.

Kako reče Viktor Papanek, teoretičar dizajna, pre četrdesetak godina: „Loš dizajn čini dve nedopustive stvari – s jedne strane troši dragocene sirovine da bi bio napravljen, s druge strane zagađuje sredinu jer ubrzo biva odbačen u smeće.”

Tom Dikson

Engleski umetnik i dizajner, rođen je 1959. godine u Londonu, gde je studirao i diplomirao na Univerzitetu za umetnost Čelsi 1978. godine. Ipak, sebe smatra samoukim dizajnerom. Od 1983. godine dizajnira nameštaj od „odbačenih predmeta” i sa takvim stvarima oprema i enterijere (među kojima je i poznati noćni klub „Titanik” u Londonu). Bavi se i umetnošću performansa. Godine 1987. osniva sopstvenu proizvodnu kompaniju „Dikson pid”, koju kasnije transformiše u popularni „Space”. Poznata italijanska kompanija „Capelini” otkupljuje Diksonov „marginalni dizajn” i pokreće masovnu proizvodnju. Od 1997. godine radi za „Habitat” i finsku kompaniju „Artek”. Dela Toma Diksona danas su prisutna u brojnim muzejima sveta, među kojima su i „Viktorija i Albert” u Londonu i „Vitra” u Nemačkoj. Ima počasni doktorat Univerziteta u Birmingemu i Veliku nagradu „Obe” za doprinos ugledu britanskog dizajna u svetu.

Arh. Radmila Milosavljević,
www.dopisna-skola-ambijent.rs